Yeşilçam'ın 'Selvi Boylum'u, beyazperdenin 'Tatar Ramazan'ı: Türk sinemasına damgasını vuran Kadir İnanır hayatını kaybetti | T24

Türk sinemasına damgasını vuran, toplumsal sorunları ele alan filmleri ve tavrıyla Yeşilçam'a sol bir soluk getiren sanatçılar arasında ön saflarda yer alan Kadir İnanır, 77 yaşında hayatını kaybetti İnanır, geçen günlerde zatürre teşhisiyle hastaneye kaldırılmış ve yoğun bakımda tedavi altına alınmıştı. Yapılan kontrollerde akciğerlerinde enfeksiyona bağlı ciddi bir tablo tespit edilmesi üzerine durumunun yakından izlenmesine karar verilmişti. Tedavi sürecinde oksijen desteği ihtiyacının artması nedeniyle entübe edilen İnanır’ın, bu süreçte hayati fonksiyonlarının stabil tutulmaya çalışıldığı öğrenilmişti Şu ana kadar tedaviye beklenen düzeyde yanıt vermeyen usta sanatçı, zatürre nedeniyle tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi Kadir İnanır’ın cenaze programı belli oldu. Usta sanatçı için yarın saat 13:00’da Atatürk Kültür Merkezi'nden tören düzenlenecek Barbaros Hayretten Paşa Cami’nde cenaze namazı kılınacak İkindi namazına müteakiben Ulus Mezarlığı'nda toprağa verilecek Usta oyuncu Nebahat Çehre, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda, ''Bazı vedalar sadece bir insanı değil, bir dönemi de alıp götürür... Birlikte paylaştığımız yıllar, aynı karelere sığan anılar ve geride bıraktığın izler hiç silinmeyecek. Seni daima sevgiyle ve özlemle hatırlayacağız. Işıklar içinde uyu'' ifadelerini kullandı Hülya Koçyiğit ise İnanır'ın vefatının ardından, ''Mert yüreği, açık sözlülüğü, arkadaşlarına verdiği değer, o güzel bağı her zaman layık olduğu şekilde taşıyabilmek... Bence o Türkiye'de etkili bir iz bıraktığını düşünüyorum. Gelecek nesiller de onu bu yönüyle hatırlayacaklar. Kadir'in şarkı, türkü söyleyebileceğini hiç tahmin etmezdim, bilmezdim. Bir adadan bir adaya kayıkla geçmemiz gerekiyordu. O arada bu başladı türkü söylemeye. "Sen şarkı da söyleyebiliyor muydun?" diye şaşırdım. "Elbette söylerim. Bugüne kadar fırsat mı oldu?" dedi. Fikri neyse açık açık söyler, gerekirse karşı tarafla münakaşa da ederdi'' diye konuştu Canlı yayında açıklama yapan Ali Poyrazoğlu da "Çok üzüldüm. Sağlığı uzun zamandır bozuktu, beklediğim bir şeydi. Kadir benim çocukluk arkadaşımdı. Tanıyordum, seviyordum. Çok sağlam bir oyuncuydu. Önemli bir sanatçıydı, çok üzgünüm" ifadelerini kullandı Ünlü sanatçı Ajda Pekkan, taziye mesajında ''Büyük bir değeri daha kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyim.. Sinemamıza kattığınız unutulmaz eserler, zarafetiniz ve bıraktığınız iz daima yaşayacak. Anılarımızda ve kalbimizde her zaman çok özel bir yeriniz olacak. Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine başsağlığı dilerim. Mekanınız cennet olsun'' ifadelerini kullandı Yazar Ahmet Ümit de Instagram hesabından İnanır ile olan fotoğrafını paylaşarak, "Güle güle Kadir Abi, yıldızlar yoldaşın olsun..." diye yazdı Cansu Çamlıbel'in söyleşisi | Kadir İnanır: Oğlunun kemiklerini poşetle teslim alan babanın filmini çekmek istiyorum, ama ağır sansür var, onu yensen vali vesayetine toslarsın! Sırrı Süreyya Önder yazdı| Herkesin Kadir İnanır’ı sevmek için bir nedeni var Candan Yıldız yazdı| Kuzeyden Gelen Adam; Kadir İnanır: Kenan Evren cahil ve lanetli biriydi; herkes görüştü onunla, ben asla görüşmedim Candan Yıldız yazdı | Kadir İnanır’ı anlatan belgeselden kesitler: Fikret Hakan seti neden terk etti, Atıf Yılmaz’la neden uzun zaman konuşmadı? Sibel Yükler'in haberi: Kadir İnanır, yapım şirketlerine açtığı davayı kazandı: Emeğin ve mücadelenin değerini anlamak için iyi bir sonuç aldık Türk sinemasına damgasını vuran, toplumsal sorunları ele alan filmleri ve tavrıyla Yeşilçam'a sol bir soluk getiren sanatçılar arasında ön saflarda yer alan Kadir İnanır hayatını kaybetti Yeşilçam'ın 'Selvi Boylum'u, beyazperdenin 'Tatar Ramazan'ı: Adı sinema tarihine altın harflerle yazılan Kadir İnanır kimdir? Kadir İnanır, aslen Trabzon Sürmenelili olan bir ailenin son çocuğu olarak 15 Nisan 1949 tarihinde Ordu'nun Fatsa ilçesinde dünyaya geldi İnanır, ilk ve ortaöğrenimini Fatsa'da tamamladıktan sonra, içindeki oyunculuk ve sahne tutkusunun peşinden gitmek için İstanbul'a geldi. İstanbul'da Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi. Ardından, entelektüel birikimine de büyük katkı sağlayacak olan Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-Televizyon Bölümü’nden mezun oldu Sinema dünyasına girişi, 1960’ların sonunda dönemin ünlü dergilerinin düzenlediği yarışmalarla oldu. 1967 yılında Ses dergisinin, 1968 yılında ise Saklambaç gazetesinin düzenlediği sinema artist yarışmalarına katıldı. Saklambaç’taki başarısının ardından dikkatleri çekti ve fotoromanlarda oynamaya başladı Beyaz perdeye ilk adımını 1968 yapımı "Yedi Adım Sonra" filmiyle attı. Kısa sürede başrollerin aranan ismi haline geldi İlk dönemlerinde "sert, haksızlığa boyun eğmeyen, delikanlı" karakterleriyle tanınsa da, Kadir İnanır’ı farklı kılan şey sadece aksiyon filmleri değil, Türk sinemasının en önemli toplumsal gerçekçi yapıtlarında yer almasıydı Cengiz Aytmatov’un eserinden uyarlanan ve Türkan Şoray ile başrolü paylaştığı 'Selvi Boylum Al Yazmalım' filmi, sinema tarihinin en büyük aşk filmi olarak kabul edilir. "Sevgi neydi? Sevgi emekti..." repliği onunla özdeşleşmiştir Yıllar içinde Kara Gözlüm, Dila Hanım, Bodrum Hakimi, Devlerin Aşkı gibi filmlerle Türkan Şoray ile sinema tarihinin en ikonik çiftlerinden birini oluşturdular İnanır, beyaz perdede yalnızca bir jön olarak değil, toplumsal sorunları ve ezen-ezilen ilişkisini merkezine alan güçlü yapımlardaki rolleriyle de sinema tarihinde derin bir iz bıraktı. Özellikle Anadolu insanının haksızlığa karşı başkaldırısını ve adalet arayışını gerçekçilikle yansıtan usta sanatçı; "Yılanların Öcü", "Katırcılar", "Bir Yudum Sevgi" ve "Amansız Yol" gibi Türk sinemasının köşe taşı sayılan filmlerdeki performansıyla toplumsal hafızada yer edindi Sanatçının kariyerinde ve Türk popüler kültüründe dönüm noktası olan en ikonik karakter ise hiç şüphesiz "Tatar Ramazan" oldu. İnanır'ın canlandırdığı bu karakter; adaleti kendi yöntemleriyle arayan, haksızlığa ve düzene boyun eğmeyen duruşuyla sinemanın en güçlü isyan sembollerinden biri haline geldi Usta aktör, bu rolleriyle sinemayı sadece bir eğlence aracı olarak görmediğini, aynı zamanda toplumun vicdanı ve sesi olma misyonunu üstlendiğini de kanıtlamış oldu Kadir İnanır sadece kamera önünde kalmadı, sinemanın mutfağına da girdi. 1992 yılında "Ah Gardaşım" ve 1993 yılında "Savcı" filmlerinin yönetmen koltuğuna oturdu Kariyeri boyunca pek çok prestijli ödül kazandı. Bunların en önemlilerinden biri, 1986 yılında 23. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "Yılanların Öcü" filmindeki performansıyla aldığı "En İyi Erkek Oyuncu" ödülü oldu. Ayrıca birçok festivalden "Yaşam Boyu Onur Ödülü" aldı 90'lı yılların sonu ve 2000'li yıllarda televizyon dizilerinin yükselişiyle birlikte İnanır, ekranlarda da fırtına gibi esti. "Marziye" ve özellikle bir Karadeniz hikayesini anlatan "Kırık Ayna" dizileri büyük reyting başarıları yakaladı Ayrıca popüler kültürde kendine has tarzı, ceketini omuzuna atışı, ağırbaşlı ve racon bilen duruşuyla her jenerasyonun saygı duyduğu bir figür olarak kalmayı başardı Kadir İnanır, 1970'lerin başında sinemaya adım attığında dönemin romantik, salon jönü (Tarık Akan'ın ilk dönemleri, Ediz Hun vb.) kalıplarını kıran esmer, bıyıklı ve "sokaktan gelen" bir delikanlı imajı çizdi. Ancak onu asıl farklı kılan, bu maço/feodal erkek figürünü zamanla sol, sınıfsal ve düzen eleştirisi yapan bir avantür sinemaya taşıması oldu Amansız Yol, Deprem, Dila Hanım gibi filmlerin ötesinde; sinemasının olgunluk döneminde doğrudan sömürü düzenini hedef aldı. Özellikle Şerif Gören ve Yavuz Özkan gibi sol eğilimli yönetmenlerle çalıştı Bedrana, Yılanların Öcü (Fakir Baykurt uyarlaması) ve Katırcılar gibi filmlerde; köylülüğü, ağalık sistemini, devletin bürokratik soğukluğunu ve töre kıskacını canlandırdı. O, sinemada "sisteme isyan eden halk kahramanı" imgesinin sol kodlarla yeniden üretilmesini sağladı Cengiz Aytmatov uyarlaması olan bu filmdeki İlyas karakteri, Türk sinemasının maskülen erkek algısına büyük bir darbe indirdi. Film, İnanır’ın canlandırdığı "karizmatik ve aşık ama bencil/sorumsuz" erkek yerine, emeği ve şefkati seçen kadının (Asya) hikayesini anlatarak sol-humanist bir "emek" vurgusu yaptı Kadir İnanır, kariyeri boyunca kendisini hep "demokrat ve solcu" olarak tanımladı. Kürt sorunu ve Türkiye’nin iç barışı konusundaki çıkışları ise onu ana akım medyanın ve siyasetin tam göbeğine yerleştirdi 2013'teki Çözüm Süreci döneminde hükümet tarafından kurulan Akil İnsanlar Heyeti'nde Akdeniz Bölgesi temsilcisi olarak yer aldı. Bu süreçte ciddi milliyetçi tepkiler almasına rağmen geri adım atmadı. Süreci şu sözlerle savunmuştu: "3 milyon Kürt İstanbul'u bırakıp dağlara gitmez" diyerek, sorunun kaynağını ve çözümünü bölgede değil, eşit ve ortak bir yaşam inşa etmekte gördüğünü dile getirdi 2014 yılında “1 Eylül Dünya Barış Günü”etkinliğine davet edilen sanatçı, "Ben bir sosyal demokratım. Herkesin siyasi görüşüne saygı duyarım. Ama bu saygı, kimseye bana ağır laflar söyleme lüksünü ve kimliğime tecavüz etme şansını vermez. Fikir ve davranışlarımı eleştirirken nezaket sınırını aştılar. Onlar bunu hatırlamıyor olabilir ama ben unutmadım! Bir gün hepsinin hesabını soracağım. Kürt sorunu bu ülkedeki en büyük sorun. Kürtler’i yok sayarsanız, onlar da sizi yok sayar. Artık bu ülkede beraber yaşama kültürünü hayata geçirmek zorundayız. Çocuklar ölmesin istiyorsak, ellerimizi birleştirmek durumundayız” ifadelerini kullanmıştı İnanır, cezaevinde bulunan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın yazdığı tiyatro oyununun (Devran) okumasına katılarak ve sol-demokrat muhalefet aktörleriyle yan yana durarak tavrını net bir şekilde ortaya koydu Kadir İnanır, 1968 yılında başlayan oyunculuk kariyerinde 180'den fazla sinema filmine ve dönemin ses getiren televizyon dizilerine imza attı Kariyerinin ilk yıllarında fotoroman popülerliğinin ardından sinemaya adım atan İnanır, hızla başrollerin ve jön karakterlerin aranan ismi oldu 1968: Dertli Gönlüm, Kumcu Ali Yaşar, Yedi Adım Sonra (İlk filmleri) 1969: Fato / Ya İstiklal Ya Ölüm, Yaralı Kalp, Çılgınlar Cehennemi 1970: Kara Gözlüm (Türkan Şoray ile ilk efsane ortaklık), Ankara Ekspresi, Dağların Kartalı, Meçhul Kadın, Yemen'de Bir Avuç Türk 1971: Üç Arkadaş, Unutulan Kadın, Kerem ile Aslı, Azrailin Beş Atlısı, Kara Gün, Mualla Altın Çağ: Kült aşk ve aksiyon filmleri (1972 - 1979) Kadir İnanır’ın Türk sinemasının zirvesine yerleştiği, "Deli Kadir" imajının oluştuğu ve unutulmaz aşk filmlerine imza attığı en üretken dönemidir 1972: Dönüş, Utanç (5. Altın Koza - En İyi Erkek Oyuncu Ödülü), Leyla ile Mecnun, Baskın, Kanlı Para, Kopuk, Paprika Gaddarın Aşkı 1973: Ezo Gelin, Bitirim Kardeşler, Bitirim Sosyetede, Yaban, Hayat Bayram Olsa, Kambur, Gazi Kadın 1974: Almanyalı Yarim, Askerin Dönüşü, Ceza, Enayi, Sahipsizler, Uyanık Kardeşler, Yazık Oldu Yarınlara 1976: Devlerin Aşkı, Bodrum Hâkimi, Deprem, Taksi Şoförü, Alev, Silahlara Veda, İki Kızgın Adam 1977: Selvi Boylum Al Yazmalım (Sinema tarihinin en iyi aşk filmi), Dila Hanım, Tövbekar, Ana Ocağı, Kan, Fırtına 1978: Evlidir Ne Yapsa Yeridir, Derviş Bey, Düzen, Cevriyem, Hedef 80'li yıllarda Yeşilçam'ın kabuk değiştirmesiyle birlikte İnanır, Türk edebiyatı uyarlamalarına ve sistem eleştirisi yapan toplumsal/siyasi rollere yöneldi 1982: Tomruk, Yürek Yarası, Elveda Dostum, Aşkların En Güzeli 1984: Bir Yudum Sevgi, İmparator, Güneş Doğarken, Yabancı 1985: Yılanların Öcü (23. Altın Portakal - En İyi Erkek Oyuncu Ödülü), Amansız Yol, Seyyid, Ateş Dağlı, Ölüm Yolu 1986: Sen Türkülerini Söyle, Suçumuz İnsan Olmak, Dikenli Yol, Sultanoğlu, Umut Sokağı, Yarın Ağlayacağım 1987: Katırcılar, 72. Koğuş, Yaralı Can, Menekşeler Mavidir, Sen De Yüreğinde Sevgiye Yer Aç 1988: Emanet, Bir Beyin Oğlu, Hüzün Çemberi, Yedi Uyuyanlar 1989: Karılar Koğuşu, Med Cezir Manzaraları (3. Ankara Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu), Acılar Paylaşılmaz, Film Bitti Karakter oyunculuğunda zirve yaptığı, kült rollerinin ve son dönem sinema başyapıtlarının yer aldığı dönemdir 1990: Tatar Ramazan (Kültleşen adalet ikonu), Sayın Başkan, Darbe, Eskici ve Oğulları 2000: Komser Şekspir (Sinan Çetin yönetmenliğinde, İnanır'ın tarz değiştirdiği efsane rol) 2019: Kapı (Süryani bir ahşap ustasının hikayesini anlatan, vizyondaki son büyük sinema filmi) Özellikle 90'lı yılların sonundan itibaren TV ekranlarında da "Ağa", "Reis" ve "Baba" rollerinin aranan ismi oldu 1998 - 2000: Marziye (Hanzade karakteriyle büyük reyting başarısı yakaladı) 2002 - 2003: Kırık Ayna (Candar Ağa rolüyle ekranları salladı) 2011: İzmir Çetesi (Televizyondaki son uzun soluklu projesi) Kadir İnanır, yarım asırlık sinema kariyeri boyunca hem sergilediği oyunculuk performanslarıyla "En İyi Erkek Oyuncu" ödüllerine layık görülmüş hem de Türk sinemasına katkılarından dolayı ülkenin en prestijli festivallerinden "Onur Ödülleri" almıştır 1973 - 5. Adana Altın Koza Film Festivali: Utanç filmi ile "En İyi Erkek Oyuncu" (Kariyerindeki ilk büyük ödülüdür) 1986 - 23. Antalya Altın Portakal Film Festivali: Yılanların Öcü filmindeki "Karasu" rolüyle "En İyi Erkek Oyuncu" 1990 - 3. Ankara Film Festivali: Medcezir Manzaraları filmi ile "En İyi Erkek Oyuncu" Kadir İnanır, Türk sinemasının köşe taşlarından biri olması vesilesiyle çok sayıda saygın kurumdan onur ödülü almıştır: 2000 - 37. Antalya Altın Portakal Film Festivali: "Yaşam Boyu Onur Ödülü" 2007 - 40. Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) Ödülleri: "Onur Ödülü" 2011 - 18. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali: "Yaşam Boyu Onur Ödülü" 2012 - 3. Malatya Uluslararası Film Festivali: "Yaşam Boyu Onur Ödülü" 2016 - Almanya Film Festivali: "Onur Ödülü"İstanbul Film Festivali (İKSV): "Sinema Onur Ödülü" 2023 - 30. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. yılına özel olarak, sinemaya bıraktığı devasa iz nedeniyle Türkan Şoray ile birlikte "Sinemamızın Yüzü" Özel Ödülü'ne layık görülmüştür Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz