Engelli çocuklara mesleki eğitim fırsatı

Modern toplumda sosyal hayata entegre olabilmek, ekonomik bağımsızlığını kazanabilmek ve kişisel gelişim olanaklarını gerçekleştirebilmek için her bireyin belirli beceri ve bilgilere sahip olması gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında, öğrenme düzeyi düşük, motivasyonu zayıf veya kişisel gelişim fırsatları sınırlı olan öğrencilerin mesleki yeterliliklerinin oluşturulması ve niteliklerin kazanılması ayrı bir önem taşımaktadır. Onlara işgücü piyasasıyla ilgili pratik beceriler kazandırmak, yalnızca kişisel refahlarına değil, aynı zamanda toplumun sosyal istikrarına da katkıda bulunur. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 13 Aralık 2006'da kabul edilen Engelli Hakları Sözleşmesi, engelli bireylerin eğitim haklarının birçok yönünü kapsamaktadır. Sözleşmenin 24. maddesine göre Taraf Devletler engellilerin eğitim hakkını tanır. Bu hakkın ayrımcılığa uğramadan gerçekleştirilebilmesi için Taraf Devletler, her düzeyde kapsayıcı bir eğitim sistemi ve engelli kişilerin eğitimine devam etme olanağını sağlamalıdır ARTI İçerik, Müfredat ve Standartlar Merkezi Mesleki ve Yaşam Boyu Eğitim Programları Dairesi Baş Uzmanı Leyla Vahabova, katılımcı devletlerin engelli bireylerin engelliliklerinden dolayı eğitimden dışlanmamalarını sağlamaları gerektiğini, onların da diğer insanlarla aynı temelde kaliteli ve ücretsiz zorunlu genel ortaöğretim alma hakkına sahip olmalarını sağlamaları gerektiğini söylüyor. Anayasa'nın 25. maddesine göre engelliler, sınırlı yetenekleri nedeniyle uygulanması zor olan hak ve görevler dışında, Anayasa'da öngörülen tüm hak ve görevlerden yararlanırlar. Eğitim politikasının temel ilkelerinden biri de tüm öğrencilerin eğitim olanaklarından eşit şekilde yararlanabilmesidir. Özellikle zihinsel potansiyeli sınırlı ve öğrenme düzeyi düşük olan çocukların mesleki beceri kazanma fırsatları, onların topluma entegrasyonu açısından oldukça önemlidir. Sağlık olanakları sınırlı olan çocukların yurt dışında mesleki eğitim almalarının yolları birkaç ana yönde düzenlenmiştir. Bu alandaki uluslararası deneyim öyledir ki Finlandiya, Almanya, Kanada, ABD gibi pek çok ülkede kapsayıcı eğitim modeli uygulanmaktadır. Bu modelde engelli çocuklar genel eğitim kurumlarında özel destek ve kaynaklarla eğitilmektedir. Bu da onların sosyal entegrasyonunu ve mesleki becerilerini artırıyor: "Bazı ülkelerde engelli bireylere yönelik özel mesleki eğitim merkezleri faaliyet göstermektedir. Bu merkezlerde eğitim programları onların fiziksel ve psikolojik yeteneklerine göre uyarlanmaktadır. Örneğin Almanya'da "Berufsförderungswerke" adı verilen merkezler bu amaca hizmet etmektedir. Rehabilitasyon merkezlerinde çocuklara kişisel bakım, iletişim ve basit iş becerileri öğretilmektedir. Bu programlar bireysel ve gruplar halinde düzenlenerek onların mesleki eğitime hazırlanmaları sağlanmaktadır. Birçok ülkede sağlık olanakları kısıtlı kişilere burslar, özel donanımların sağlanması bulunmaktadır. Teknolojinin gelişmesi, hareket kabiliyeti kısıtlı çocuklar için de büyük bir avantajdır. Devlet bu alanda özel eğitim kurumları da oluşturarak, düşük düzeydeki beceri ve ilgi alanlarına yönelik eğitim olanakları sağlar. Engelli öğrencilerin kazanılması ve eğitimi, gelecekte bağımsız yaşam becerilerinin oluşması için önemlidir. Günlük yaşamda temel, pratik becerilerin öğrenilmesi, kişinin iletişim becerilerinin gelişmesine yardımcı olur, sosyal sorumluluk duygusu ve özgüven motivasyonu, öğrencinin yapabileceği bir iş için ödül alma özgüvenini artırır. "Yapabilirim" düşüncesi, motivasyonu düşük gençlerde bile öğrenme konusunda yeni bir coşku yaratır. Ekonomik bağımsızlık ve aile desteği - Basit olmasına rağmen meslek bir gelir kaynağıdır. Finansal bağımsızlık gencin hayatı üzerindeki kontrolünü güçlendirir ve ailesini yük olmadan destekleyebilmesini sağlar. Risklerin azaltılması: - Vasıfsız ve işsiz gençlerin işsizlik, bağımlılık, sosyal izolasyon gibi risklerle karşı karşıya kalma olasılıkları daha yüksektir, meslek sahibi olmak bu riskleri en azından kısmen önler. Yeteneği ve potansiyeli ortaya çıkarmak Bazen motivasyonu düşük öğrenciler akademik konularda zorluk çekerler ancak pratik çalışmalarda yüksek beceriler gösterebilirler. Zanaat, teknik operasyonlar, hizmet veya zanaatlardaki başarı onları yeni hedeflere yönlendirebilir. Özel gereksinimli çocukların mesleki eğitimi Modern eğitim sisteminin temel önceliklerinden biri, her bireyin yeteneklerini dikkate alan, kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlayan bir eğitim modelinin oluşturulmasıdır. Özel bakıma muhtaç çocukların topluma entegrasyonu ve bağımsız yaşam becerilerinin oluşması açısından önemlidir Leyla Vahabova'ya göre özel bakıma muhtaç çocuklarla öğretim süreci, standart öğretim modelinden farklı olarak daha bireysel bir yaklaşım, sabır, tutarlılık ve pratik yöntemlerin tercih edilmesini gerektiriyor. Bu çocukların algı hızları, dikkat süreleri ve motor becerileri farklı olduğundan derslerin ihtiyaçlarına göre planlanması gerekmektedir. Görsel örnekler, adım adım açıklamalar, pratik alıştırmalar ve öğretmen desteği öğretimde önemli bir rol oynamaktadır. Bu eğitim modelinde amaç öğrencinin yapamadıklarına odaklanmak değil, tam tersine yapabileceklerini ortaya çıkarmak ve geliştirmektir. Özel gereksinimli çocuklara doğru yönlendirme yapıldığında ve uygun ortam yaratıldığında çalışma alışkanlığı edinebilir, sorumluluk duygusunu kavrayabilir ve özgüven kazanabilirler. Bu da gelecekte hem aile içinde hem de toplumda daha aktif ve faydalı olmalarını sağlıyor: "Son yıllarda eğitim sisteminde meslek odaklı sınıfların (PTS) oluşturulması ayrı bir önem taşıyor. Bu sınıflar öğrencilerin küçük yaşlardan itibaren belirli bir mesleğe ilişkin bilgi ve beceri kazanmalarına ve onları iş piyasasına hazırlamalarına yardımcı oluyor. Özel ihtiyaçları olan çocuklara yönelik meslek sınıfları hem eğitim hem de sosyal uyum açısından iki kat önem taşıyor. Meslek odaklı öğrencilerde el motor becerilerinin amaçlı olarak geliştirilmesi önemlidir. Bu durum, bireysel yaklaşım, dikkat ve sabır alışkanlıklarının oluşması, görsel ve uygulamalı yöntemlerin ağırlık kazanması, öğretimin kademeli olarak düzenlenmesi, psikolojik destek ve motivasyonun güçlendirilmesi, zevk ve yaratıcılık duygusunun artması, sorumluluk ve çalışma disiplininin ortaya çıkması. Bu yaklaşım aynı zamanda öğrencilerin evden çalışma, aile bütçesine katkıda bulunma veya küçük işletme faaliyetlerinde bulunma olanaklarını genişletir. Gözlemler, uygulamalı mesleki eğitimin özel gereksinimli öğrencilerin dikkat düzeyini artırdığını, sorumluluk duygusunu güçlendirdiğini, sosyal iletişim becerilerini geliştirdiğini ve özgüvenini artırdığını göstermektedir. Özel ihtiyaçlar büyüktür, onlara inanmak, fırsatlar yaratmak ve onlara doğru yaklaşmak, onları desteklemek ve yönlendirmek yeterlidir. Belki de bu küçük terzilerin arasında gelecekte kendi işini kuracak ve küçük girişimci olarak anılacak insanlar olacaktır. En önemlisi bir uzmanlığa sahip olarak kendilerine ve topluma faydalı olduklarını hissedeceklerdir