Yabancı bir uzmanın gözünden Kazakistan'ın yeni Anayasası: Ne değişiyor ve neden önemli

Dr. Miro Serar, Ljubljana Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü ve dekanı, Slovenya'nın eski Başbakanı ve Dışişleri Bakanıdır Uzman, "Reformun kurumsal dengeyi güçlendirmeyi ve siyasi sistemin demokratikleşmesini amaçladığını" belirtti Taslağın mevcut Anayasa metninin yüzde 80'inden fazlasını oluşturan 77 maddeyi etkilediğini ve aslında yeni bir anayasa belgesi oluşturduğunu kaydetti. Hazırlık sürecine ülkenin her bölgesinden 130 Anayasa Komisyonu üyesinin, avukatların, insan hakları aktivistlerinin, milletvekillerinin ve akademik uzmanların katılımıyla geniş bir kamuoyu tartışması eşlik etti Bilindiği üzere Anayasanın kabulüne ilişkin nihai karar, vatandaşlar tarafından 15 Mart 2026'da yapılacak ulusal referandumda verilecek Yeni Anayasa, adalete, insan onuru ve sosyal sorumluluğa özel önem vererek, hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik, laik ve sosyal bir devletin ilkelerini benimsiyor Uzman, "Anayasa ilkelerinin yalnızca sembolik beyanlar olmadığını, aynı zamanda yasama, yönetişim ve yargı denetimi için dayanaklar olduğunu" vurguladı Serar, projenin Cumhurbaşkanı ile Meclis arasında yetkilerin yeniden dağıtılmasını amaçladığını kaydetti. Başkanın önemli yetkileri bulunuyor ancak parti üyeliğine getirilen kısıtlamalar ve yetkililerin yeniden atanması, daha dengeli bir kontrol ve denge sisteminin koşullarını yaratıyor Uzman, "Proje Parlamentonun rolünü güçlendiriyor, Hükümetin oluşumu ve kontrolüne katılımı genişletiyor ve aynı zamanda siyasi çoğulculuğun geliştirilmesine de katkıda bulunuyor" dedi Reform aynı zamanda insan hakları garantilerini güçlendiriyor ve bunların korunmasına yönelik anayasal mekanizmaları açıklığa kavuşturuyor. Taslak, dinlenilme hakkını, masumiyet karinesini, kovuşturma için ispat yükünü ve “Miranda haklarının” güvence altına alınmasını içeriyor. Anayasal denetime erişimin ve yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi hukukun üstünlüğünü önemli ölçüde güçlendirebilir Serard, "Bu değişiklikler sivil katılım ve gücün merkezileştirilmesinin yanı sıra daha özerk bir parti sistemi için daha fazla alan yaratıyor" diye ekledi Uzman, projenin başkanlık sistemini ortadan kaldırmadığını ancak kademeli demokratikleşme için koşullar yarattığını vurguladı: Güç yoğunlaşmasını sınırlandırıyor, siyasi çoğulculuğu teşvik ediyor ve insan haklarının korunmasına yönelik yasal temeli güçlendiriyor Miro Cerar sözlerini şöyle tamamladı: "Reformların nihai demokratik etkisi yalnızca Anayasa metnine değil, aynı zamanda siyasi ve hukuki kültüre, mahkemelerin bağımsızlığına ve hükümet organlarının hukukun üstünlüğü ilkelerine bağlılığına da bağlı olacaktır." 12 Şubat 2026'da Kazakistan Cumhuriyeti'nin yeni Anayasasının son taslağının yayınlandığını hatırlayalım Kazakistan'da 15 Mart'ta yeni Anayasa referandumu yapılacak