Mustafa ERDOĞAN - Diyalog Gazetesi - Kıbrıs'ta Haberin Merkezi

Amerika Birleşik Devletleri'nin İsrail'le birlikte İran'a karşı başlattığı savaş, haklı tepkiler yanında, kimi kafa karşıklıklarına da yol açtı. En şaşırtıcı olan da, milliyetçilerle İslamcıların bu meselede aşağı Altı yıl önce kaleme aldığım bir makalede ‘'neoliberalizm''in solcular için bir günah keçisi işlevi gördüğüne dikkat çekmiştim. Solun uydurduğu bu terimle güttüğü amaç serbest piyasacı iktisat düşüncesini ve genel ‘'New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani bir konuşmasında ‘kolektivizmin sıcaklığı'nı kapitalizmin 'haşin bireyciliğinin soğukluğu'na tercih etiğini söyledi. Bu kurgu kapitalizmin insanları ‘atomistik bireyler' Yazının başlığı CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in partisinin geçen Kasım'da yapılan Kurultayındaki konuşmasından mülhemdir: ‘'Elde edilen gelir adaletle bölüşülecek'.” Bu yazıda Sayın Özel'in bu sloganvari Geçen yazıda Türkiye'de muhafazakâr düşüncenin zayıflığının Türkiye'ye özgü nedenlerine gelmiştik: süreklilik arz eden bir toplumsal-siyasal geleneğin yokluğu ve sivil toplumun zayıflığı. İlk olarak, Türkiye bir asır kadar Muhafazakârlık her ne kadar genellikle (liberalizm ve sosyalizmle beraber) üç büyük modern siyasî doktrinden biri olarak görülüyorsa da, Türkiye'de dikkate değer bir muhafazakâr ideolojinin var olduğu şüphelidir. Ancak bu hiç bir muhafazakâr Son birkaç haftadır Türkiye'nin gündemini işgal eden konulardan biri, malum, uyuşturucu kullandıkları gerekçesiyle bazı şarkıcı, oyuncu ve gazetecilerin göz altına alınmaları ve haklarında ceza takibatı başlatılmasıdır. Buna benzer İktidar ortaklarının ‘'Terörsüz Türkiye'' olarak adlandırdıkları malum girişimin gerçek niteliği hakkında başından beri bir belirsizlik vardı. Son birkaç hafta öncesine kadar, başta Kürt siyasî hareketi sempatizanları Malum, geçen hafta sonu ABD askerî bir operasyonla Venezuela diktatörü Nicolas Maduro ve eşini uyurlarken yakalayıp ‘'uyuşturucu kaçakçılığı'' suçlamasıyla yargılanmak üzere New York'a getirdi. Bir devletin başka bir Herbert Spencer ‘'toplumsal hayatın ve ekonominin disipline edilmesi''ni öngören ‘'bürokratik- sosyalist rejim''i özgürlük davasının önündeki en büyük güncel tehlike olarak görüyordu. Ona göre, sosyalizm Serinin bu ikinci yazısında Spencer'ın (1820-1903) düşünürün özgürlükçü toplum tahayyülünü gözden geçirmek istiyorum. Herbert Spencer engin bilgisi ve keskin zekâsıyla klasik liberal felsefenin kararlı ve uyanık bir savunucusu idi Ondokuzuncu yüzyılın önde gelen bir toplum ve siyaset felsefecisi olan Herbert Spencer (1820-1903) modern sosyolojinin kurucularından olduğu kadar, siyasal felsefede de ‘'özgürlük geleneği''nin seçkin temsilcilerinden ve bu geleneğin Türkiye siyasetinin halihazırdaki durumu maalesef hiç iç açıcı değil. Devlet mekanizmasına hükmeden AKP-MHP ikili ‘'cephesi'' toplumu içine hapsettiği cendereyi günden güne daha da sıkıştırıyor; o kadar ki toplum -özellikle İnsanların her zaman kendi gruplarından olanları desteklerken grup dışından olanları düşman olarak gören kabilevi insiyakları olmuştur. İlkel toplumlarda, insanlar kendi gruplarının diğer üyeleriyle iş birliği yapmışlar, gruba mensup Yaklaşık bir buçuk yıl önce bu sütunda hukukun devlet tarafından yaratıldığı sistemlerin karşıtı anlamında ‘'Devletsiz Hukuk''la ilgili peş peşe üç yazı yayımlamıştım. Bu yazının başlığındaki ‘'devletçi Sosyalistlerin -ve sosyalist olmayan solcuların da çoğunun- kendi anladıkları şekliyle ‘'kapitalizm''e ve ‘'tarihsel kapitalizm''e niçin karşı olduklarını anlayabiliyorum. Buna karşılık, günümüzdeki ahbap-çavuş İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde büyük kapsamlı yolsuzluklar yapılmış olduğu isnadıyla Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'na karşı geçen Mart ayında başlatılmış olan ceza soruşturması kapsamında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan New York'un sosyalist belediye başkanı Zohran Mamdani seçim kampanyası esnasında ‘'milyarderlere ihtiyacımız olduğunu sanmıyorum'' demişti. Mamdani bu görüşünde yalnız değildir. İktisadî popülizmin görünür kısmı Benim neslimin ilk ve orta öğrenim çağındayken maruz kaldığı en etkili devlet propagandalarından biri ‘'ezelî Türk-Rus düşmanlığı'' formülünde saklıdır. Bu formülün sakıncası, Ruslar ile Türkler'in birbirlerine İnsanlar başta oy vermek olmak üzere siyasal eylemlerinin hemen hemen hiçbir zaman siyasî sonuçları değiştirmediğini bildikleri halde neden halâ siyasî faaliyete devam ederler?... Çünkü, politika sadece sonuçların değişmesi hakkında değildir Hukukun üstünlüğü hür ve medenî bir toplum için vazgeçilmez öneme sahiptir. ‘'Hukukun üstünlüğü'' varlığını bir cebrî iktidar organizasyonu olan devlete borçlu olmayan, aksine onun işleyişini kayıtlayan ve hukuk yapımında ‘'Sosyal demokrasi''nin sol bir siyasî ideoloji olduğu belli olmakla beraber, tam olarak ne anlama geldiği o kadar net değil. Sosyal demokrasinin mahiyeti ve anlamı kişilere ve bağlamlara göre bir ölçüde değişkenlik göstermektedir Bu sütunda konu hakkında en son yazdığım ‘'Çözüm Süreci'ndeki Belirsizlikler'' başlıklı yazının üzerinden bir buçuk ay kadar bir süre geçmesine rağmen orada bahsettiğim belirsizlik halâ ortadan kalkmış değil Malum, günümüzde demokratik rejim dendiğinde normal olarak kastedilen liberal demokrasidir. Liberal demokrasi kurumsal bir çatı veya konfigürasyon anlamında ve temsil esasına dayanan bir ‘'demokrasi modeli''dir. Bu model her ne kadar Üç yıl önceki bir yazımda Türkiye'nin carî siyasî rejiminin ‘'patrimoniyalist'' bir özellik gösterdiğini açıklamıştım. Ama bu tanımlama doğru olmakla beraber, aslında eksiktir. Onun için, demokrasiden her gün biraz Ünlü Amerikalı iktisatçı düşünür Thomas Sowell (d. 1930) yazıyor:* ‘'Biyologlar organizmaların kendi fizikî çevrelerine nasıl intibak ettiklerini açıklarlar ama organizmalar değil ideologlar da kendi sosyal çevrelerine intibak ederler Siyasî iktidarın geçen Mart'tan beri İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu'na ve ana muhalefet partisi CHP'ye karşı bir seferberlik havasında ve yargı eliyle yürüttüğü köşeye sıkıştırma politikası Dikkatli okuyucularımın fark etmiş olabilecekleri gibi, gazetedeki yazılarımda aynı zamanda akademik iktisatçı olan Amerikalı özgürlükçü-anarşist düşünür Robert Higgs'ten (d. 1944) sık sık alıntı yapıyor veya onun kısa makalelerinin Liberal demokrasinin 20. yüzyılın sonlarında baskın politik model haline gelmesi bir anlamda hukukun siyasete üstünlüğünü ilan etmesidir. Ancak, bu model siyaseti hukuka göre ikincil bir faaliyet türü olarak öngörmesi bakımından siyasete MHP lideri Devlet Bahçeli'nin PKK'nın silahları bırakması çağrısıyla başlayan ve siyasî iktidarın ‘'Terörsüz Türkiye'' olarak adlandırdığı süreç Büyük Millet Meclisi'nde ‘'Millî Dayanışma, Kardeşlik Benim gözümde en temel değer özgürlüktür. Şüphesiz adalet, eşitlik ve barış gibi değerli olan başka toplumsal-siyasal idealler de vardır ama onların hepsinin de varlığı en başta özgürlüğe bağlıdır. Denebilir ki özgürlük bizi Devlet dediğimiz kurum biz modernlere hayatın olağan bir parçası, adeta doğal bir gerçeklikmiş gibi gelir. Ama işin aslı öyle değil, çünkü insanoğlu her zaman örgütlü siyasî iktidar altında yaşamış değildir. Siyasî iktidarın örgütlenmesi 'Ulusal çıkar” modern ulus devletlerin temel politik şifrelerinden biridir. Çağdaş ulus-devletler dünyasında insan haklarının ve demokrasinin imkânı, başka şeyler yanında, bu şifrenin ve onun dayattığı zihinsel ve fiziksel zincirlerin Devlet dediğimiz kurum biz modernlere hayatın olağan bir parçası, adeta doğal bir gerçeklikmiş gibi geli. Ama işin aslı öyle değil, çünkü insanoğlu her zaman örgütlü siyasî iktidar altında yaşamış değildir. Siyasî iktidarın örgütlenmesi Devlet sektöründe yolsuzluk iddialarının hiç bitmemesine şaşmamak gerek. Bu kesimde yolsuzluğun olağan hale gelmiş olmasının genel nedenleri kadar Türkiye'ye özgü nedenleri de var. Bunlara temas etmeden önce şunu belirtmek gerekir ki Günümüzde ‘'sivil toplum'' analitik bir kavram olmaktan çok, devletin baskıcılığını -tamamen önleyemese de- frenleyen veya dengeleyen ana sosyolojik dinamik olarak anlaşılmaktadır. Bu anlamda özerk bir sivil toplumun varlığı Leman adlı mizah dergisinde yayımlanan bir karikatürde bombalanan bir şehrin üzerinde Muhammed ve Musa adlı iki hayalî kişinin görüntüsünün yer alması sonrasında yaşanan müessif olaylar malum. Adı geçen derginin karikatürde İslam peygamberini Geçen yüzyılın önde gelen özgürlükçü düşünürlerinden Murray Rothbard (1926-1995) ‘'Devletin Anatomisi'' (1974) adlı ünlü denemesinde 20. yüzyılda devlet gücünün toplumsal gücün önüne geçtiğini ve bunun sonucunun Bu haftaki sütunumu üstat Robert Higgs'in 2012 tarihli fevkalâde öğretici bir makalesine bırakıyorum: ‘'Liberteryenler iki büyük gruba ayrılmıştır: özgür bir toplumu, özgür olmayan bir toplumdan daha iyi sonuçlar verdiği için ‘'Yeni anayasa'' sorunu bir süredir AKP-MHP koalisyonunun gündeminde iken, Kürt sorununun barışçı-demokratik çözümünün yeniden gündeme gelmesiyle anayasa meselesinin niteliği de değişmiş ve önemi artmış bulunmaktadır 2013 © Diyaloggazetesi.com Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak belirtilmeden yayınlanamaz Tüm Hakları Saklıdır. Diyalog Gazetesi - Copyright © 2026