Kırgızistan sosyetik sayasati zhany tepkichke chykty - Ainura Orozbaeva

Кыргызстанда социалдык саясат акыркы жылдары жаңы мазмунга ээ болуп, майыптыгы бар адамдарды жана улгайган жарандарды колдоодо системалуу өзгөрүүлөр ишке ашууда. Инклюзия, жеткиликтүүлүк жана активдүү узак жашоо — бул багыттагы негизги принциптерге айланды. Бул тууралуу эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министринин орун басары Айнура Орозбаева “Кабар” агенттигине маек куруп, реформалардын маанисин жана алдыдагы артыкчылыктарды айтып берди — Айнура Жантаевна, акыркы жылдары майыптыгы бар адамдарды колдоо багытында мамлекет кандай негизги жыйынтыктарга жетишти? — Бүгүнкү күндө өлкөдө 221 миңден ашык майыптыгы бар жаран жашайт, анын ичинде 37 миңден ашык бала бар. Бул көрсөткүчтөр биздин социалдык саясаттын канчалык маанилүү экенин айкын көрсөтөт. Мамлекеттин негизги максаты — ар бир жаран үчүн тең мүмкүнчүлүктөрдү түзүү Биз майыптыгы бар адамдардын укуктарын коргоо боюнча эл аралык милдеттенмелерди активдүү ишке ашырып жатабыз, анын ичинде Бириккен Улуттар Уюмунун Конвенциясын ратификациялоо чоң кадам болду. Бул документ биздин саясаттын багытын так аныктап берди: жеткиликтүүлүк, реабилитация жана коомго толук кандуу катышуу Социалдык жөлөк пул алуучулардын саны 88 миңден ашса, 130 миңден ашык жаран майыптыгы боюнча пенсия алат. Орточо пенсиянын өлчөмү 9 649 сомду түзөт. Ар бир сан — бул конкреттүү адамдын жашоосу. Ошондуктан биздин саясат статистика эмес, адам тагдыры менен иштейт — "Жеткиликтүү өлкө" мамлекеттик программасы кандай өзгөрүүлөрдү алып келүүдө? — Бул программа — социалдык чөйрөдөгү эң комплекстүү реформалардын бири. Ал 6 негизги багытты камтыйт: МСЭК системасын өнүктүрүү, реабилитация, эмгек рыногунун жеткиликтүүлүгү, протездик кызматтар, инфраструктура жана билим берүү Эң маанилүүсү — бул программа адамдардын күнүмдүк жашоосуна түздөн-түз таасир этүүдө. Санариптештирүү аркылуу маалымкаттарды “Түндүк” системасына өткөрүү бюрократияны азайтып, кызматтарды алуу процессин жеңилдетти. Бул — мамлекеттин кызмат көрсөтүү маданиятынын жаңы деңгээли Маанилүү жаңылык — майыптык боюнча маалымкаттардын толук санарип форматка өтүшү. Бүгүнкү күндө бардык кызматтар “Түндүк” системасы аркылуу жеткиликтүү. Жеткиликтүүлүк — бул пандус же лифт гана эмес. Бул коомдун аң-сезиминдеги өзгөрүү — Балдардын реабилитациясы боюнча «Келечек» борборунун ролу кандай? — Бишкекте ачылган бул борбор — социалдык саясаттагы эң маанилүү жетишкендиктердин бири. Бул жерде ДЦП, аутизм, Даун синдрому жана таяныч-кыймыл оорулары бар балдар медициналык жана социалдык реабилитациядан өтүшөт. Ал жыл сайын жүздөгөн балдарга комплекстүү жардам көрсөтүп, алардын ден соолугун гана эмес, келечектеги мүмкүнчүлүктөрүн да кеңейтет. Борбордо медициналык жана социалдык адистердин биргелешкен иши балдардын реабилитациясын жаңы сапатка чыгарды. Мындай долбоорлор — мамлекеттин ар бир балага болгон камкордугунун айкын далили Бул борбор президент Садыр Жапаровдун демилгеси менен 2022-жылдын аягында ачылган. Бул жөн гана мекеме эмес, балдардын келечегине берилген чоң инвестиция, аларга жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачкан эшик. Бул борбордо ар бир бала өз мүмкүнчүлүгүн ишке ашырып, ден соолугу менен социалдык интеграцияны калыбына келтире алат. Президенттин демилгеси — мамлекеттин балдарга болгон камкордугунун, колдоосунун жана келечекке болгон ишениминин символу болуп саналат. Биз муну баалап, балдардын өнүгүүсүнө салым кошууну уланта беребиз. Реабилитация — бул дарылоо гана эмес, баланын келечекке болгон ишенимин калыптандыруу — Улгайган жарандар боюнча саясат кандай өзгөрүүдө? — Кыргызстан калкы карылыктын босогосунда турган өлкөлөрдүн катарына кирип жатат. 65 жаштан жогору жарандардын саны 440 миңге жетти. Мына ушул шартта биз 2025–2030-жылдарга “Активдүү узак жашоо” программасын иштеп чыктык Бул программа улгайган жарандардын потенциалын ачууга багытталган: Биз улгайган адамдарды социалдык жардам алуучу катары гана эмес, коомдун тажрыйбалуу жана активдүү бөлүгү катары карайбыз. Улгайган адамдар — бул тажрыйбанын жана коомдук туруктуулуктун булагы — Социалдык кызматкерлердин ролу тууралуу эмне айта аласыз? — Социалдык кызматкерлер — биздин системанын жүрөгү. Бүгүнкү күндө 850дөн ашык кызматкер 9 миңден ашуун жаранга үйүндө жардам көрсөтүүдө. Алар жалгыз бой улгайган адамдарга, майыптыгы бар жарандарга жана оор кырдаалдагы үй-бүлөлөргө күн сайын колдоо көрсөтүшөт. Биз алардын эмгегин жогору баалайбыз жана келечекте социалдык кызмат көрсөтүүнүн сапатын дагы да жогорулатууга басым жасайбыз. Социалдык кызматкер — бул жөн гана адис эмес, ал адамга эң жакын мамлекеттик өкүл — Алдыдагы негизги артыкчылыктар кайсылар? — Биздин стратегиянын өзөгү — адамга багытталган саясат. Алдыдагы жылдары төмөнкү багыттарга өзгөчө көңүл бурабыз: Министрлик мамлекеттик социалдык заказ аркылуу 112 долбоорду колдоп, коомдук уюмдар менен өнөктөштүктү күчөтүүдө. Бул демилгелер: Биздин максат — адамдарды жардам алуучу катары эмес, коомдун толук кандуу катышуучусу катары көрүү — Маегибиздин соңунда кыскача Кыргызстандын социалдык саясатын кандайча мүнөздөйт элеңиз? — Кыргызстанда социалдык саясат акырындык менен жардам берүү моделинен өнүктүрүү моделине өтүп жатат. Бул өзгөрүүлөр майыптыгы бар адамдардын жана улгайган жарандардын жашоо сапатын гана жакшыртпастан, коомдун биримдигин да бекемдейт. Социалдык коргоо системасындагы реформалар — өлкөнүн адам капиталына жасалган эң маанилүү инвестициялардын бири