İsrail, Güney Suriye'de yeni sınırını sahada çiziyor; tampon bölge adım adım genişliyor: Güney Lübnan modeli mi geliyor? | T24

Suriye’de başkent Şam’a yakın Kuneytra ve Dera kırsalında askerî yollar, toprak setler, kontrol noktaları ve yeni üsler kuran İsrail'in, resmî bir ilhak ilanı olmadan fiili bir güvenlik kuşağı oluşturması dikkat çekiyor. Uzmanlar, Gazze sonrası geliştirilen yeni İsrail güvenlik doktrininin artık Güney Suriye'de uygulandığını, hedefin ise yalnızca mevcut tehditleri değil gelecekte oluşabilecek Suriye askerî yapılanmalarını da engellemek olduğunu vurguluyor İsrail'in son haftalarda Suriye'nin güneyinde yürüttüğü askeri faaliyetler, geçici sınır operasyonlarının ötesine geçen yeni bir güvenlik stratejisinin işaretleri olarak değerlendiriliyor Suriye TV’nin haberine göre, Kuneytra köyleri ile Dera'nın batısındaki Yermuk Havzası boyunca yaşanan gelişmeler; çiftçilere ateş açılması, tarım arazilerinin buldozerlerle düzeltilmesi, askeri yollar açılması, toprak bariyerler kurulması, geçici kontrol noktalarının oluşturulması ve baraj çevrelerinin bombalanmasıyla birlikte bölgede fiili bir tampon hattı oluşturuldu Bölge halkının tarım arazilerine erişimi giderek zorlaşırken, İsrail'in herhangi bir resmi harita açıklamadan yeni sınır kurallarını sahada uygulamaya koyduğu belirtiliyor Başbakan Binyamin Netanyahu'nun aylar önce dile getirdiği "Sarı Hat" (Yellow Line) güvenlik konsepti bugün Güney Suriye'de somut uygulamalara dönüşüyor. Gazze ve Güney Lübnan'da kullanılan güvenlik modeli, artık Kuneytra ve Dera kırsalında da uygulanıyor İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz'ın son açıklamaları da bu yaklaşımı resmileştirdi. Katz, İsrail ordusunun Gazze, Lübnan ve Suriye'deki güvenlik bölgelerinde süresiz kalmasının hükümet politikası olduğunu açıklayarak Güney Suriye'deki askeri varlığa siyasi meşruiyet kazandırdı Uzmanlara göre İsrail'in hedefi yalnızca mevcut silahlı grupları sınırdan uzaklaştırmak değil. İsrail; Golan Tepeleri, Celile ve Hermon Dağı'nı koruyacak kalıcı bir güvenlik kuşağı oluştururken, gelecekte sınır hattında yeniden oluşabilecek herhangi bir Suriye askeri yapılanmasını da daha ortaya çıkmadan engellemeyi amaçlıyor. Yeni askeri yollar, gözetleme noktaları ve buldozer faaliyetleriyle İsrail ordusunun bölgeye çok daha kısa sürede müdahale edebilmesi hedefleniyor İsrail uzmanı Adel Şdid'in Suriye TV’ye yaptığı değerlendirmeye göre, Gazze savaşı sonrasında Tel Aviv'in güvenlik anlayışı köklü biçimde değişti. İsrail artık kendi sınırları içinde savunma yapmak yerine, tehdit olarak gördüğü alanları komşu ülkelerin topraklarında baskı kuşakları oluşturarak kontrol altına almaya çalışıyor Bu model; Gazze, Güney Lübnan, Güney Suriye olmak üzere üç farklı cephede farklı araçlarla uygulanıyor. Şdid'e göre asıl tehlike tek tek askeri operasyonlar değil; küçük güvenlik önlemlerinin zaman içerisinde kalıcı sınır düzenine dönüşmesi Uzmanlar, Güney Suriye'de ortaya çıkan yapının klasik tampon bölge modellerinden farklı olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü uluslararası bir karar bulunmuyor, yazılı bir anlaşma yok, İsrail kesin sınır ilan etmiyor. Buna rağmen her yeni askeri yol, her yeni kontrol noktası ve her yeni toprak seti fiili sınırı biraz daha ileri taşıyor. Bu yöntem sayesinde İsrail, siyasi ilhak tartışmasına girmeden sahada yeni gerçeklik oluşturuyor Suriye ile İsrail arasında 1974 yılında imzalanan Kuvvetlerin Ayrılması Anlaşması yarım asır boyunca Golan hattında nispeten istikrarlı bir düzen sağlamıştı. Birleşmiş Milletler Ayrılma Gözlem Gücü (UNDOF) tarafından denetlenen bu sistem, bugün ise İsrail'in yeni askeri yolları, ileri karakolları ve tampon bölge uygulamaları nedeniyle fiilen aşınmış durumda. 30 Haziran'da görev süresi yeniden değerlendirilecek olan UNDOF'un sahadaki etkinliği de tartışma konusu haline geldi Uluslararası ilişkiler uzmanı Samah el-Hatib, Güney Suriye'nin geleceğine ilişkin üç olasılık bulunduğunu değerlendiriyor Birinci senaryoya göre İsrail bugünkü modeli sürdürecek; resmi tampon bölge ilan etmeyecek ancak aralıklı operasyonlar ve sürekli baskıyla fiili kontrolünü genişletecek. İkinci senaryoda bu geçici uygulamalar zamanla kalıcı üsler, gözlem noktaları ve ileri askeri mevzilere dönüşecek. Üçüncü ve en düşük ihtimalli senaryoda ise ABD'nin açık baskısı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin devreye girmesiyle 1974 anlaşmasının yeniden uygulanması sağlanabilecek Uzmanlara göre uluslararası baskının oluşmaması halinde İsrail'in sahada oluşturduğu yeni güvenlik kuralları zamanla kalıcı hale gelecek 1967'de Golan Tepeleri işgal edildi: Altı Gün Savaşı sırasında İsrail, Golan Tepeleri'nin büyük bölümünü ele geçirerek bölgeyi stratejik savunma hattına dönüştürdü. İşgal, on binlerce Suriyelinin yerinden edilmesine ve yüzlerce köyün boşalmasına yol açtı 1973 Arap-İsrail Savaşı sonrasında ABD arabuluculuğunda imzalanan anlaşmayla BM denetiminde tampon bölge oluşturuldu ve yaklaşık yarım asır boyunca cephede göreceli istikrar sağlandı 2011 sonrası: Güvenlik dengesi değişti: Suriye iç savaşıyla birlikte rejim güçlerinin Golan hattından çekilmesi, İran destekli grupların bölgeye yönelmesi ve İsrail'in yoğun hava saldırıları, 1974 düzenini aşındırdı 2022 "Sufa 53" projesi: İsrail, tampon bölgede askeri yollar, siperler ve toprak setler inşa ederek sahadaki varlığını genişletmeye başladı Aralık 2024: Esad'ın devrilmesi yeni dönemi başlattı. Esad yönetiminin çökmesiyle oluşan güvenlik boşluğunu değerlendiren İsrail, tampon bölgenin dışına çıkarak Kuneytra, Dera ve Hermon hattında yeni askeri noktalar kurdu. Aynı dönemde Suriye genelindeki askeri tesislere yönelik yoğun hava saldırıları düzenlendi 2026 Paris görüşmeleri: ABD himayesinde Paris'te yürütülen dolaylı temaslarda İsrail, Güney Suriye'deki bazı stratejik noktalarda kalıcı güvenlik garantileri isterken; Şam yönetimi ise Aralık 2024 sonrasında girilen bölgelerden tamamen çekilmesini ve 1974 anlaşmasına geri dönülmesini talep ediyor Sahadaki gelişmeler, İsrail'in Güney Suriye'de klasik anlamda toprak ilhakından ziyade, "fiili güvenlik yönetimi" modeli oluşturduğunu gösteriyor Gazze ve Güney Lübnan'da uygulanan güvenlik konseptinin Suriye'ye taşınmasıyla birlikte Tel Aviv, resmi sınır değişikliği ilan etmeden askeri hareket alanını genişletiyor. Bu strateji, uluslararası hukuk açısından tartışmalı olmakla birlikte, sahada oluşturulan yeni gerçeklik sayesinde zaman içinde kalıcı bir güvenlik kuşağına dönüşme potansiyeli taşıyor Uzmanlar, uluslararası toplumdan güçlü bir diplomatik müdahale gelmediği sürece Güney Suriye'deki fiili tampon bölgenin giderek kurumsallaşabileceği ve 1974 sonrası oluşan sınır düzeninin yerini yeni bir güvenlik mimarisine bırakabileceği değerlendirmesinde bulunuyor Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz