İran menen baylanyshkan zhanzhal duynoluk ekonomikaga taasirin tiygizudu

Bishkek, 03/11/26 /Kabar/. Iranga baylanyshtuu zhanzhal duyunoluk ekonomika oluttuu taasirin tiigizip, enerji kaynağıtarynyn zhana zher semirtkichterdin baasyn kymbattatuuda. Myndai kyrdaal zhakyr ԩlkԩlԩrdԩ azyk-tүlүk tartyshtygyn zharatyshy mүmkun. Bul tuuraluu euronews kabarlight Maalymatta belgilengendey, ekonomik chyңaluunun negizgi sebebiterinin biri Zhakynky Chygystagi maaniluu deniz zholu bolgon Hormuz kysygy. Bul kysyk arkyluu dүynԩlүk munay zhetkirүүlԩrunүn bolzhol menen beshten biri ԩtԩt. AKSH menen İsrail İran roketalik sokku urgandan kiyin bul aimaktagy kirdaal kurchup, munai tashuu kyynchylyktarga tush boluuda Adisterdin aitymynda, bul zhagdai munay rynogunda sunushtun azayishina alyp keldi. Natyzhada munaydyn baasy fevraldagy varil 70 dolardan tɩmon kɩrsԩtkүchton deerlik 120 dolarga cheyin kɩtərүlgon. Azyrky tapta baa orto esep menen 90 dolardin aylanasynda turat. Munaidyn kymbattashi benzindin baasyna da tuzdon-tuz taasir etti Enerji kaynağıtaryn ithal kԩbүrɩk kɩz karanda bolgon Asya zhana Avrupa əlkəlɩruү bul kymbattoonu AKShga salyshtyrmaluu keskin sezishi mүmkun El aralyk para birimi fonunun maalymatyna ylayik, munay baasy %10 ha ԩsso, dujnoluk enflasyon bolzhol menen %0,4 ha zhogorulashi yktymal Myndan tyshkari, Hürmüz kysygy arkyluu dүinodԩgү zher semirtkichterdin %30 ha zhakyn ihracatı otԩt. Zhetkirүүlԩrdүn үzgүltүkkԩ uchurashi çiftçilerdin chygymdaryn kԩbojtүp, azyk-tүluk baasynyn ԩsүshүnԩ alyp kelet. Bul, əzgəchɩ ayil charbasyna kɩz karanda zhakyr ԩlkəlɩr үchүn oluttuu koygoy zharatyshy mүmkүn Oshondoy ele, kyrdaal duynoun borborduk banktary үchүn da kyyynchylyk jaratty. Enerji kaynağıtarynyn baasy kymbattagandyktan enflasyon ԩsuүdɩ, birok payyzdyk cenderdi kԩtԩruү ekonomi ԩsүshtu zhaylatyshy mүmkүn. Ekonomistterdin aitymynda, zhanzhal kanchaga sozulsa, herhangi bir duinoluk ekonomika tiygizgen ters taasiri oshoncholuk chon bolots