İran krizi, Kırgızistan'ın yakıt kırılganlığını açığa çıkarıyor

BAKÜ, Azerbaycan, 13 Mart. Kırgızistan, artan istikrarsızlığın küresel enerji fiyatlarında kademeli bir artışa katkıda bulunduğu ve küresel enerji dengesi üzerinde ek baskı oluşturduğu İran çevresinde gelişen durum nedeniyle yeni ekonomik zorluklarla karşı karşıyadır Kırgızistan neredeyse tamamen petrol ürünleri ithalatına bağımlıdır. Ülke, Basra Körfezi ülkelerinden doğrudan tedarik almasa da, küresel petrol fiyatlarındaki artışın hala önemli sonuçları var. Akaryakıt fiyatları artıyor, enflasyonist baskılar yoğunlaşıyor ve ulaştırma, tarım ve sanayide maliyetler artıyor. Enerji kaynakları ödemelerinin bağlı olduğu ABD dolarının güçlenmesi de döviz piyasası ve ödemeler dengesi üzerinde baskı yaratıyor Kırgızistan'ın İran'la ticareti geçen yıl yaklaşık 80 milyon doları buldu. Ülke baklagiller ve fındık ihraç ederken, İran'dan yapılan ithalatlar arasında boya ve cilalar, inşaat malzemeleri ve bazı gıda ürünleri yer alıyor. Kırgızistan ekonomisi açısından bu ticaret hacmi nispeten küçüktür. Ancak bölgedeki jeopolitik durum küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor ABD ve İsrail'in İran'daki tesislere yönelik son hava saldırıları, petrol ve havacılık yakıtı fiyatlarında keskin bir artışı tetikleyerek küresel enerji piyasasındaki belirsizliği daha da artırdı Kısa vadede hükümetin temel görevi fiyatları istikrarlı tutmak ve iç piyasada akaryakıt sıkıntısı yaşanmamasını sağlamaktır. Örneğin, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Tekel Karşıtı Düzenleme Servisi geçtiğimiz günlerde petrol tüccarlarıyla bir çalışma toplantısı düzenleyerek yakıt rezervlerinin yaklaşık iki ay boyunca yeterli olduğunu doğruladı. Tedarik kesintisiz devam ediyor ve benzin ve motorin fiyatları şu anda litre başına 3 som civarında sınırlandırılıyor. Küresel petrol fiyatlarında daha fazla artış olması durumunda hükümet, vergi ayarlamalarından devlet rezervlerinin serbest bırakılmasına kadar çeşitli istikrar tedbirlerini uygulamaya hazır Aynı zamanda İran etrafındaki kriz, Kırgızistan'ın enerji dengesinin yapısal kırılganlığını bir kez daha ortaya çıkardı. Küresel piyasalarda istikrarsızlık ne kadar uzun sürerse, ülkenin ithal enerji kaynaklarına bağımlılığının azaltılması da o kadar acil hale geliyor Bu bağlamda Bişkek, küçük hidroelektrik santralleri ve güneş enerjisi projeleri de dahil olmak üzere yeşil ve yenilenebilir enerji sektörünü aktif olarak geliştiriyor ve bu da ülkenin enerji güvenliğini giderek güçlendiriyor Dolayısıyla İran'la olan ticaret hacminin nispeten küçük olması bile, jeopolitik riskler ve enerji altyapısına yönelik darbeler bağlamında Kırgızistan'ın küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların etkilerini doğrudan hissettiğini göstermektedir. Bu durum, ekonomik istikrarın sürdürülebilmesi için kapsamlı iç tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda yurt içi fiyatlar üzerindeki olumsuz etkinin geçici olması ve kısa vadeli bir artışla sınırlı olması muhtemeldir. Ancak küresel petrol piyasalarındaki oynaklığın devam etmesi halinde Kırgızistan'da fiyatlar ve enflasyon üzerindeki baskı artacak, bu da devlet rezervlerinin ve düzenleyici araçların daha aktif kullanılmasını gerektirecektir. Krizin daha da tırmanması halinde, ekonominin ithal yakıta bağımlılığını azaltmak ve uzun vadeli dayanıklılığı güçlendirmek için hükümetin enerji sektöründeki reformları hızlandırması, alternatif enerji gelişimini genişletmesi ve tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesi gerekecek