Devlet dili Türkçedir

Bazen tarih anlık kararlarla değişir. Kılıç darbesiyle değil, kalemin ucuyla, kağıda yazılmış birkaç satırla. 27 Haziran 1918 o günlerden biriydi O gün Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu kısa ama kalıcı bir karar aldı: "Türkçenin devlet dili olarak kabulü ve Rus dilinin geçici devlet kurumlarında kullanılmasına izin verilmesi hakkında" Beş ila on kelime. Ama içindeki yük asırların yüküydü Rus süngüsünün gölgesinden çıkın 1813 yılında imzalanan Gülistan Antlaşması'ndan sonra Kuzey Azerbaycan Rusya İmparatorluğu'na dahil edildi. Bu karar, Rus işgalinden bu yana Türk dilinin devlet dili olarak kullanılmasına ilişkin ilk resmi belgeydi. Yaklaşık bir asır boyunca yönetim Rusça yapılıyordu, saraylarda, mahkemelerde ve devlet dairelerinde yabancı dil konuşuluyordu. Anadili sokakta, ocak başında, şiirde yaşıyordu ama resmi belgelerde ve devlet mühürlerinde buna yer yoktu Bu kararla Azerbaycan Halk Cumhuriyeti hükümeti, son dört yüz yılda ilk kez Azerbaycan diline devlet dili statüsü vermiş oldu. Dört yüzyıl. Düşünün: Dört asırlık sessizliğin ardından devlet yeniden diline kavuştu 28 Mayıs - 27 Haziran: Bir ayın mucizesi 28 Mayıs 1918'de kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Müslüman Doğu'nun ilk parlamenter cumhuriyeti oldu. Bu onur genellikle Türkiye'ye atfedilir. Ancak Türkiye Cumhuriyeti ancak 1923 yılında kurulmuş, çok partili siyasal sistem daha sonra oluşmuştur Cumhuriyetin ilanından sadece bir ay sonra, 27 Haziran 1918'de Azerbaycan dili (Türkçe) resmi olarak devlet dili ilan edildi. Bu karar, 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında oluşan ulusal ideolojinin doğrudan bir sonucuydu. Bu, siyasetin değil, ruhun kararıydı. Bağımsızlığın ilk sözü her zaman ana dildir Kararın özü: gerçekçilik ve irade Belge romantik değildi. Bunu hazırlayanlar da romantik değildi. Feteli Han Hoyski ve Behbud Han Cavanşir, ayaklarını yere sağlam basan devlet adamlarıydı. Karar bir geçiş dönemi öngörüyordu: Devlet dairelerinde, adli ve idari kurumlarda ve diğer görevlerde dili bilen kişiler atanana kadar Rus dilinin devlet kurumlarında kullanılmasına izin verildi Bu uzlaşma bilgelikti, zayıflık değil. Çarlık imparatorluğunun bürokratik aygıtını bir gecede değiştirmek imkansızdı. Ama amaç belliydi. İçişleri Bakanı Behbud Han Cavanşir o dönemde "Azerbaycan" gazetesine şunları söylemişti: "İki yıl sonra Azerbaycan'ın tüm işletmeleri millileştirilecek. Türkçe bilmeyen memurlar, mevkilerini kaybetmemek için dilimizi öğrenmek zorunda kalacak." Kararlılık buydu Kelimeden eyleme: kararın ardından ne gelir? Hükümet konuşmakla yetinmedi. 28 Ağustos'ta ilkokul ve ortaokullarda anadilde eğitim yapılmasına karar verildi. 27 Aralık'ta Harbiye Nazırı Samad Bey Mehmandarov, ordudaki hizmet dilinin Azerice-Türkçe olmasını emretti. Eylül 1919'da parlamento Bakü Devlet Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kararı kabul etti. Üniversite, Müslüman Doğu'daki ilk Avrupa tarzı yüksek öğretim kurumuydu Aynı dönemde Latin alfabesine geçiş konusu da gündeme geldi. 1919 yılında Hudadad bey Melikaslanov'un önderliğinde bu amaçla bir komisyon oluşturuldu ve onun hazırladığı tedbir planı meclis tarafından onaylandı. Cumhuriyet hayatı bu planın uygulanmasına izin vermedi. Ama tohum çoktan ekilmişti Tarihi mekanın büyüklüğü 27 Haziran 1918'de o dönemde "Türkçe" olarak adlandırılan ana dilimizin devlet dili olarak ilan edilmesi, hem Rus imparatorluk geleneğinden hem de Fars edebiyat hegemonyasından farklı bir ulusal kimlik inşasının ifadesiydi Bu karar sadece dil politikasıyla ilgili bir karar değildi. Aynı anda üç açıklama yapıldı: Kendi dilimizi konuşuyoruz; Geleceğimizi kendi dilimizde yazıyoruz Cumhuriyetin 23 aylık ömrü boyunca dil alanında uygulanan tedbirler, sadece Azerbaycan'ın değil, tüm Türk dünyasının gelecekteki dil politikasına yeni bir yön açmıştır Sovyetler, sessizlik ve canlanma Nisan 1920'de XI Kızıl Ordu Azerbaycan'a girdi. Cumhuriyet düştü. Ancak izi silinmedi. 1921 yılında Neriman Nerimanov ve Dadash Bünyadzade'nin katılımıyla Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin devlet dilinin Türkçe olması yönünde kararname kabul edildi. Sovyet yetkilileri bile Cumhuriyetin yarattığı mirası tamamen inkar edemedi Sonra uzun bir gece başladı. Dil mücadelesi onlarca yıl sürdü. Anayasalar değişti, isimler değişti, alfabeler değişti. Ancak 27 Haziran 1918 ruhu ana dilini sevenlerin yüreklerinde yaşamaya devam etti Yıllar geçtikçe bu kararın büyüklüğü daha da netleşiyor Dil sadece bir iletişim aracı değildir. Dil, insanların kendilerini kendilerine anlatma aracıdır. Dil tarihin hafızası, geleceğin programıdır. Cumhuriyetin kurucu babaları bunu anladı 27 Haziran'da imzalanan karar, bütün bir milletin ruhunu devlet belgesine dönüştürme cesaretini gösterdi "Devletin dili Türkçedir" Sadece üç kelime. Bir milletin devletiyle kendi dilinde konuşmaya başladığı an