Damyan Joviç: Azerbaycan'ı Sırbistan'ın en önemli stratejik ortaklarından biri olarak görüyoruz - RÖPORTAJ

Sırbistan Dışişleri Bakanlığı Devlet Sekreteri Damyan Joviç, "Rapor"un Balkan bürosuyla yaptığı röportajda Azerbaycan-Sırbistan ilişkilerinin mevcut durumu ve ileriye dönük gelişme yönlerine ilişkin görüşlerini paylaştı Stratejik ortaklık çerçevesinde enerji alanında işbirliği öncelikli olsa da iki ülke arasındaki ilişkilerin son yıllarda ekonomi, ticaret, savunma sanayi, kültür ve diğer alanlarda da geliştiğini vurguladı Röportajda enerji güvenliği konusu, Azerbaycan'ın Sırbistan'ın enerji tedarikindeki rolü, SOCAR'ın projeleri, karşılıklı yatırımların düzeyi, mayıs ayında açılacak direkt uçuşun iş birliğine etkisi ele alındı Sayın Joviç, Sırbistan ile Azerbaycan arasındaki stratejik ortaklık son yıllarda oldukça güçlendi. İlginçtir, sizce bu işbirliğinin gelecekteki gelişim yönleri nelerdir? Bu yılın Şubat ayında Sırbistan'ın Devlet Günü münasebetiyle Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i kabul ettik. Bu bizim için büyük bir onurdu ve Azerbaycan liderinin halkımıza ve devletimize gösterdiği büyük saygının açık bir örneğiydi. Söz konusu ziyaret, dostluk ilişkilerinin yanı sıra stratejik ortaklığa en yakın düzeyde olan iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da güçlenmesine katkı sağladı Stratejik Ortaklık Konseyi'nin ilk toplantısı çerçevesinde çok sayıda yeni anlaşma ve memorandum imzalandı. Bu belgeler, her iki taraf için de önümüzdeki yıllarda işbirliğimizin stratejik gelişim rotasını açıkça tanımlıyor Önemli olan bu anlaşmaların sadece enerji sektörünü değil, ülkelerimiz arasında ekonomi, ticaret, sanayi, medya, spor, kültür ve diğer gelecek vaat eden alanları da kapsamasıdır. Yani işbirliğimiz her geçen yıl gelişiyor ve biz Azerbaycan'ı Sırbistan'ın en önemli dost ülkelerinden biri ve en önemli stratejik ortaklarından biri olarak görüyoruz Günümüzde enerji güvenliği Avrupa için önemli bir konu haline gelmiştir. Bu bağlamda Sırbistan ile Azerbaycan arasındaki işbirliğini nasıl değerlendiriyorsunuz? Azerbaycan'la işbirliği özellikle enerji sektörü açısından şüphesiz bizim için önemli ve stratejiktir. Bilindiği üzere Ukrayna'daki savaş ortamında Avrupa ülkelerinin enerji tedariğinde ciddi sıkıntılar ortaya çıktı. İşte böyle bir ortamda ülkelerimiz arasındaki çok yakın ilişkiler nedeniyle enerji ihtiyacımızın karşılanmasında Azerbaycan'a güvendik. Şu anda bu işbirliği başarıyla gelişiyor Bugün yaklaşık 500 milyon metreküp doğalgaz ithal ediyoruz ve bu rakamın 1 milyar metreküpe çıkması da bekleniyor. Aynı zamanda Niş kenti yakınlarında gaz yakıtlı bir elektrik santralinin inşası ile bağlantılı olarak ithalat hacminin 1,5 milyar metreküpe çıkması muhtemel. Bu, Sırbistan'ın enerji portföyünün ve tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesini sağladığından bizim için özellikle önem taşıyor Bu işbirliğinin gelecekte gelişmesi konusunda büyük umutlarımız var Niş kenti yakınlarında bahsettiğiniz gaz yakıtlı termik santral projesi, SOCAR'ın Sırbistan'daki ilk büyük ortak projesi olacak. Genel olarak SOCAR'ın Sırbistan'daki faaliyetlerini ve Azerbaycan yatırımlarının düzeyini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu şüphesiz iki ülke arasındaki en önemli ortak projedir. Çünkü bu sadece Sırbistan'a doğal gaz tedarikiyle ilgili değil, bizce uzun vadeli bir yatırım ve gelecekte iki ülkenin çıkarlarını daha da uyumlu hale getirecek bir girişim. Bu proje aynı zamanda iki ülke arasındaki mevcut stratejik ilişkilerin önemli göstergelerinden biri olacaktır Sizce yakın gelecekte enerji Azerbaycan-Sırbistan ilişkilerinin ana itici gücü olmaya devam edecek mi, yoksa son ziyarette imzalanan belgelere göre işbirliği başka alanlara mı dönüşecek? Enerji sektörü çok önemli ama diğer alanlarda da tartışmalar var. Örneğin gıda güvenliğine ilişkin imzalanan mutabakat anlaşması, gıda ürünlerinin Sırbistan'dan Azerbaycan'a ihracatı için yeni fırsatlar yarattı. Ancak ticaretin diğer alanlarında da ilişkilerimizi önemli ölçüde geliştirmemiz gerekiyor. Örneğin savunma sanayii alanında işbirlikleri başarıyla gelişiyor ve bu alandaki işbirliklerinden son derece memnunuz İşbirliğinin genişletilmesi, halklar arası ilişkilerin ve kültürel alışverişin geliştirilmesi için büyük bir potansiyel var Ayrıca bugün iki ülke arasındaki işbirliğine ilişkin hükümetlerarası komisyonun eş başkanları ilişkilerimizin geliştirilmesine özel önem veren kişilerdir Umuyoruz ki, Bakü'ye, özellikle de Air Sırbistan tarafından doğrudan uçuşların açılmasıyla, hem Belgrad'da hem de Bakü'de iş çevrelerinin faaliyetleri artacak ve bu durum, ülkelerimiz arasındaki ekonomik işbirliğinin gelişmesine yeni bir olumlu ivme kazandıracaktır. Direkt uçuşun açılması, iş adamlarının daha sık seyahat etmesine ve her iki ülkede de işlerini daha rahat yönetmesine olanak tanıyacak Bu yıl Azerbaycan ve Sırbistan Dışişleri Bakanlıkları arasında siyasi istişarelerin yapılması planlanıyor mu? Bakanlıklarımız arasında en yoğun siyasi istişarenin yapıldığını düşünüyorum. Bakan Marko Đurić'in göreve başlamasından ve benim bakanlıkta devlet sekreteri olarak göreve başlamamdan bu yana her yıl ülkelerimiz arasında siyasi istişareler yapılıyor. 2024 yılında Azerbaycan heyeti Belgrad'ı ziyaret etti, ben de geçen yıl Bakü'yü ziyaret ettim. Bu yıl meslektaşım İkinci Devlet Bakanı Nevena Jovanoviç çok taraflı istişareler için zaten Bakü'yü ziyaret etti. Azerbaycan heyetini yıl sonuna kadar bir sonraki ikili siyasi istişareler için Belgrad'da kabul etmeyi bekliyorum Bu mekanizma, iki ülke arasındaki ikili işbirliği çerçevesinde gerçekleşen tüm süreçlerin genel görünümünü değerlendirmek için iyi bir araçtır. Bakanlıklarımız arasında karşılıklı anlayış üst düzeydedir. Bildiğiniz gibi toprak bütünlüğü ve egemenlik konularında birbirimize güçlü bir şekilde destek oluyoruz. Bunlar her iki ülke için de çok önemli ilkelerdir. Bu seviyedeki anlayış, sadece ülkelerimiz arasındaki ortaklık olarak değil, aynı zamanda birbirini çok iyi tanıyan insanların dostça buluşması olarak da değer görüyor. Yani bu tür istişareler en yakın arkadaşlarla tanışmak gibidir Sırbistan'ın gündemindeki diğer konular hakkında da bilgi almak istiyoruz. Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne (AB) üyeliğine ilişkin müzakere sürecine katılım deneyiminizi dikkate alarak, Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne entegrasyon sürecinin hangi aşamada olduğunu ve Belgrad'ın bu doğrultuda ana önceliklerini nasıl tanımladığını bilmek istiyoruz Sırbistan bildiğiniz gibi AB üyeliğine aday bir ülke. Bu entegrasyon süreci bazen hızlı bazen de yavaş olur. Ancak son birkaç yıldır bu süreç Sırbistan için biraz hayal kırıklığı yarattı çünkü Ukrayna'da savaşın başlamasından sonra bu entegrasyon süreci artık tamamen adalet ilkelerine değil, siyasi kriterlere dayandırılıyor. Sırbistan'ın da hem Ukrayna hem de Rusya ile dostane ve kardeşçe ilişkileri var ve biz her iki ülkeyle de iyi ilişkiler sürdürmeye çalışıyoruz Savaşın arka planına karşı Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini tam olarak destekliyoruz, ancak aynı zamanda Rusya Federasyonu'na ekonomik yaptırım uygulamayan tek Avrupa ülkesiyiz. Bu Brüksel'de pek çok kişi tarafından hoş karşılanmıyor ve AB entegrasyon sürecimizde bazı zorluklara neden oluyor Batılı ortaklarda bazı çifte standartlar var, çünkü onların yatırımcıları Sırbistan'a yatırım yapmış ve orada üretim tesisleri kurmuşlar, bunun başlıca sebebi Rusya'dan Sırbistan'a gelen ucuz hammadde veya daha ucuz enerji. Yani Sırbistan'ın Rusya ile yaptığı anlaşmalardan faydalandılar Öte yandan hükümetleri Rusya'ya karşı enerji işbirliğini durdurmamız için bize baskı yapıyor. Ancak bu şartlar altında hiç kimse inandırıcı bir alternatif sunamadı. Ortadoğu'daki gelişmelerle birlikte Avrupa ve diğer yerlerde de durum giderek zorlaşıyor. Bu bağlamda doğal olarak Sırbistan'ın ulusal çıkarlarını ön planda tutuyoruz ve dost ülkelerle dostluğu sürdürmenin yanı sıra yararlı ilişkiler kurmaya çalışıyoruz Avrupa Birliği'ne entegrasyon açısından bizim için ikinci en karmaşık ve zor siyasi konu, Kosova'nın yasa dışı ve tek taraflı bağımsızlığına karşı kararlı tutumumuzdur. Kosova bizim güney ilimizdir. Bu konuda bazı büyük Avrupa ülkeleriyle çıkarlarımız çatışıyor. Sonuç olarak Rusya Federasyonu ile ilişkilerimiz ve Kosova konusundaki tutumumuz AB entegrasyon sürecimizin hızlanmasına engel teşkil etmektedir Entegrasyon sürecini Sırbistan'ın stratejik çıkarı olarak görüyoruz. Bunun nedeni sadece Avrupa Birliği'nin faaliyetlerinden etkilenmemiz değil, aynı zamanda coğrafi konumumuz ve yabancı yatırımların yaklaşık %70'inin AB ülkelerinden gelmesidir. ilişkilidir. İhracatımızın yüzde 65'i Avrupa Birliği'ne gidiyor. Çeşitlendirmeye çalışıyoruz ama şu anda gerçek bu En büyük zorluk, ülkemizi ekonomik olarak kalkındırmak ve tüm büyük Avrupa ülkeleriyle iyi ilişkiler sürdürmek, ayrıca Kosova'nın tanımadığımız ve gelecekte de tanımayacağımız yasa dışı ve tek taraflı olarak ilan edilen bağımsızlığı konusundaki tutumumuzdur. Çünkü bunların dengeli bir şekilde yapılması gerekiyor Kosova ve Metohija'da yaşayan Sırp halkının durumu oldukça zor. Gelecekte durumun değişeceğini umuyoruz; ana Avrupalı ​​ortaklardan daha fazla destek göreceğiz çünkü Kosova ve Metohija'daki mevcut durum, insan haklarının korunması açısından Avrupa standartlarını karşılamıyor Yanlış hatırlamıyorsam 18 Mart'ta Arnavutluk, Kosova ve Hırvatistan arasında savunma işbirliğine ilişkin ortak deklarasyon imzalanmıştı Evet biz bu anlaşmanın kesinlikle Sırbistan'ın aleyhine olduğunu düşünüyoruz. Bölgede böyle bir askeri ittifaka gerek yok. Bu işbirliği bölgenin istikrarını artırmaz. Sırbistan elbette bu adımı çok ciddiye alıyor, dolayısıyla Sırp halkının güvenliğine yönelik her türlü tehdide yanıt vermeye hazır olmaya çalışacağız Genel olarak Batı Balkanlar'da artan jeopolitik rekabet ortamında Sırbistan bölgesel istikrarın korunmasına nasıl katkıda bulunuyor? Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, bölge ülkelerini ve pazarlarını birbirine bağlamayı amaçlayan ana ekonomik platformların öncülerinden biriyiz. Sırbistan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk arasında ortak bir pazarın oluşturulmasını, emeğin, yatırımların, sermayenin ve hizmetlerin serbest dolaşımını içeren "Açık Balkanlar" girişimini muhtemelen hatırlıyorsunuzdur. Bu girişim belli bir süre oldukça başarılı bir şekilde çalıştı Ancak Avrupa Birliği'nin Arnavutluk ve Karadağ'ı AB entegrasyonu yolunda liderler olarak sunmasının ardından Arnavutluk'un "Açık Balkanlar" girişimine olan ilgisi, kendisini zaten potansiyel bir AB üyesi olarak görmesi nedeniyle azalıyor Ayrıca koordinasyon konusu da ayrı bir önem taşıyor. Otoyollar ve diğer altyapı projeleri olmadan iş geliştirme için uygun koşulların yaratılması mümkün değildir. Bu alanda Azerbaycanlı ortaklarımızla birlikte Sırbistan'da çeşitli projeler hayata geçiriyoruz. Bu yaklaşımı Bosna Hersek'e, Karadağ'a, Hırvatistan'a ve diğer komşularımıza anlatmanın önemli olduğunu düşünüyoruz Zaman ayırıp sorularımızı yanıtladığınız için teşekkür ederiz Kullanırken sitedeki materyallere başvurmak önemlidir. Web sayfalarında bilgi kullanıldığında hiperlink ile referans verilmesi zorunludur