"Bu seçimlerde barışı ve savaşı savunanlar arasında rekabet olacak"

Ermenistan'da parlamento seçimleri yaklaşırken siyasi gerginlik artıyor. Nikol Paşinyan hükümetine yönelik hem iç hem de dış baskıların arttığı gözleniyor, aynı zamanda kilisenin de siyasi mücadeleye dahil olduğu görülüyor. Seçim arifesinde çatışmanın daha da şiddetli hale gelmesi ihtimal dışı değil Bazı siyasi güçler 7 Haziran parlamento seçimlerine katılma niyetlerini zaten açıkladılar. İktidardaki "Medeni Anlaşma" partisi, mevcut Başbakan Nikol Paşinyan'ı hükümet başkanlığına aday gösterdi. Seçimlere İkinci Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan'ın "Hayastan" bloğu, Rusya'ya bağlı oligark Samvel Karapetyan'ın "Güçlü Ermenistan" partisi katılacak. Oligark Gagik Charukyan, "Ermenistan İçin Öneriler" girişimini öne sürerek seçimlere katılacağını duyurdu. Karapetyan'ın partisi "Birleşik Ermeniler" (onursal başkan Nairi Sarkisyan) ve "Yeni Çağ" partisi (lider Arutyun Arutyunyan) ile blok kurarak seçime gidiyor Ermenistan'da intikamcıların ve Taşnakların yeniden iktidara gelmesi ne kadar gerçekçi? Olaylar hangi doğrultuda gelişebilir? Azerbaycan'la barış sürecine yönelik tehditler nelerdir? Milli Meclis Milletvekili siyaset bilimci Rasim Musabayov, konuyla ilgili düşüncelerini "525-ci Gazet"e verdiği röportajda paylaştı Seçim arifesinde Ermenistan'da gerginlik yaşanıyor. Nikol Paşinyan ve partisi hâlâ önde. Bu seçimlerde kendisini ve partisini barış partisi olarak tanıtıyor. Ana rakipler üç oligarktır. Üçü de milyarder ve her birinin Rusya ile mali bağları var. Artık Ermenistan topraklarındalar. Oligark Gagik Charukyan'ın da Belarus'ta parası var. Bahsettiğim gibi üçü de milyarder ve Rusya yanlısı. Aynı zamanda Paşinyan'ın savaşı başlatmaktan ve savaşı kaybetmekten suçlu olduğuna inanıyorlar. Onlara göre şu anda bile Ermenistan'ın pozisyonlarını küçümseyerek Azerbaycan'la aceleyle barışmaya gidiyor. Dolayısıyla bu seçimlerde barış ve savaş yanlıları arasında bir rekabet olacağını düşünüyorum Ermenistan'da yapılan anketlere dayanarak Paşinyan'ın partisinin yüzde 50 oy alması gerektiğini söyleyebilirim. Yani bir avantajı var. Karapetyan'ın partisi mutlaka meclise gidecek. Partinin burada parlamentoya girebilmesi için yüzde 4 barajını aşması gerekiyor. Bu ikisinin bir şansı var ama şimdilik her şey seçim kampanyasına bağlı. Büyük olasılıkla geçmeleri gerekir. Eskisi gibi parlamentoda 3/2 oy toplamak mümkün olmasa bile Paşinyan yine de hükümeti kurabilecek. Hele ki Azerbaycan'ın Ermenistan'a geçiş yolu açtığını da hesaba katarsak bu onlar için çok olumlu bir adım, Paşinyan döneminde Ermenistan'da ekonomik durum ciddi oranda iyileşti, üstelik Ermeniler yenilgiyi kabul etmese de çoğu Azerbaycan'la savaşa girmek istemiyor. Bu aynı zamanda Paşinyan'ın da elinde. Büyük olasılıkla seçimleri kazanması gerekiyor. Avrupa Siyasi Birliği'nin zirvesi, siyasi destek olan Erivan'da yapılacak. Her halükarda Paşinyan'ın seçilmesi durumunda Azerbaycan ile barış sürecinin, işbirliğinin restorasyonunun ve gelişmesinin önemli ölçüde artacağını düşünüyorum Rusya'nın konumu hakkında ne söyleyebilirsiniz? Öte yandan Paşinyan'ın Batı yanlısı politikası, Rusya'nın yaptırımlardan kaçmasında Erivan'ın rol oynadığı gerçeği ve diğer faktörler dikkate alınırsa Rusya nasıl davranacak? Moskova'nın ne gibi senaryoları olabilir? Rusya Nikol Paşinyan'ı desteklemeyecek ama gerçeklerle yüzleşmek zorunda. Paşinyan'ın seçimleri kazanmaması için tüm imkanları seferber ettiği düşünülüyor. Aynı zamanda durumu görüyorlar ve istemelerine rağmen Paşinyan'ın büyük olasılıkla seçimleri kazanacağını anlıyorlar. Bu nedenle her durumda kapıların açık kalmasını istiyorlar. Arka planda Rusya, Paşinyan'ın seçimleri kaybetmesi için elinden geleni yapıyor ama aynı zamanda fırsatları da tamamen kaçırmıyor Seçimlere Ermenistan'ın ikinci cumhurbaşkanı Robert Koçaryan da katılacak. Onun ihtişamını nasıl değerlendiriyorsunuz? Koçaryan'ın parlamentoya girme şansı var ancak seçime katılan tüm liderler arasında en yüksek anti-reytinge sahip olan da o. Koçeryan'dan nefret edenlerin sayısı, onu destekleyecek küçük bir kesimden çok daha fazla. Siyasi bir blok oluşturuyorlar ve bunların başında Taşnaklar geliyor ve Koçaryan bunların hepsini finanse ediyor. Blok Meclis'e geçerse ama sonuç çok yüksek olmazsa, tıpkı Koçaryan'ın son seçimlerde Meclis'e gitmemesi gibi, Başbakan'ın da öyle olacağını düşünüyorum. olma şansı yoksa yine de parlamentoya gidemez Bahsettiğiniz gibi seçime üç oligark katıldı. Bunlar arasında Rusya'nın tercihi kim? Rusya elbette Karapetya'yı destekliyor. Parasıyla birlikte onu Erivan'a gönderdi. Karapetyan'ı desteklemek için kiliseyi de seferber etti. Sadece parayla insanların kendi lehlerine oy vermesini sağlamaya çalışıyorlar. Kiliseyi bu amaçla kullanmak istiyorlar. Kilisenin yerel temsilcileri, rahipler her zaman fakirlere yardım eder. Bunu kullanarak parayı serbest bırakıp insanları ele geçirmek istiyorlar. Karapetyan parayı verecek, nasıl kullanılacağını ve kilisenin cemaate rehberlik etmesi gerekecek. Avrupa Birliği'nin de Paşinyan'a yardım ettiği biliniyor. Paşinyan da durumu anladı ve dört başpiskoposu tutukladı. Bu pislikleri ortadan kaldırmasınlar diye kiliseyi de korkutuyor Karapetyan çifte vatandaşlığa sahip ve o da cezaevinde. Seçime katılması nasıl mümkün olabilir? Parlamentoda 3/2 oy alıp anayasayı değiştirip Karapetya'yı Başbakan olarak atayacaklarını söylüyorlar. Ama bu uzun bir hikaye. Şimdilik asıl görev Paşinyan'ın parlamentoda çoğunluğu elde etmesini engellemek Seçim arifesinde olayların nasıl gelişeceğini kesin olarak tahmin etmek elbette mümkün değil. Beklenmeyen sonuçların barış sürecine yönelik bir tehdit oluşturması mümkün mü? Ya da Paşinyan seçilirse barış anlaşması çok çabuk imzalanabilir mi? Sorunun ikinci kısmıyla başlayayım, Paşinyan seçilirse Anayasanın değişmesini beklemeden de barış anlaşması imzalanabileceğini düşünüyorum. Çünkü Paşinyan'ın seçilmesi aslında halkın da onun barış politikasını desteklemesi anlamına gelecektir. Barış anlaşmasının imzalanması onun yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor. Anlaşmanın onaylanması gerekiyor. Onay süreci anayasa değişikliği sonrasına ertelenebilir. Sorunun ilk kısmına gelince, Paşinyan'ın muhalifleri iktidara gelirse barış sürecinin duracağını düşünüyorum. Çünkü Azerbaycan Koçaryan'ın olduğu yerde Ermeni tarafıyla müzakere etmeyecektir. Barış anlaşmasında değişiklik yapılması gibi belirsiz öneriler getiriyorlar. Ne değişiyor? Her halükarda, bugün Ermenistan açısından durumun askeri çatışma boyutuna getirilmesi intiharla eşdeğerdir. Bunu yapmaya cesaretlerinin olmayacağına inanıyorum. Ancak barış sürecinde bir kesinti olabilir Avrupa Birliği'nin seçim sürecinde Ermenistan'a verdiği desteği vurguladınız. Bu destek yeterince verilecek mi? Mesela Moldova'da olduğu gibi Avrupa Birliği, birçok Moldovalının, yani oy kullanma hakkına sahip olanların Avrupa ülkelerinde çalıştığını dikkate almıştır. Yüzbinlerce insandan bahsediyoruz. AB, tüm bu ülkelerde masrafları kendisine ait olmak üzere oy verme merkezleri düzenledi. Maya Sandu'nun Moldova topraklarındaki seçimleri kaybettiği, yani ülkede oyların çoğunluğunu toplayamadığı, partisinin zaferinin büyük ölçüde Avrupa'da çalışan ve yaşayan Moldovalıların oylarından kaynaklandığı söylenebilir. Ermenistan'da bunu yapmak imkansızdır. Ermenistan'ın dış mahallelerindeki oy verme yerleri yalnızca büyükelçilik ve konsoloslukların bulunduğu yerlerde bulunuyor. Ermenilerin çoğunluğunun Rusya'da, Ermenistan sınırları dışında yaşadığı göz önüne alındığında, yurtdışında onlar için bu koşulların yaratılması Paşinyan'ın yenilgisine yol açabilir. Dolayısıyla AB sadece ülkeye mali yardım sağlıyor, aynı zamanda bu seçimlerde bilginin yani manipülasyonların kullanılmasını önlemek amacıyla Ermenistan'a 15 uzman göndererek seçimlerin şeffaf bir şekilde yürütülmesi için yaklaşık 20 milyon euro ayırdı. Ancak Avrupa Birliği, Paşinyan'a Moldova'ya sağladığı kadar yardım sağlayamıyor Konuşmanın başında bunun bir savaş ve barış seçimi olacağını belirtmiştiniz. Artık Ermenistan'da hem medyayı hem de sosyal ağları takip ettiğimizde Azerbaycan'la barışa karşı olanları, işbirliğine karşı olanları, Paşinyan'ı vatana ihanetle suçlayanları görüyoruz. Bu durumda Ermenistan'da barışı mı yoksa savaşı mı savunanların daha fazla olduğunu düşünüyorsunuz? Zaten Paşinyan seçim kampanyasını bu düzeyde yürütüyor. Artık Ermeni vatandaşlar arasında siyasete kayıtsızlık görülüyor. Elbette mevcut durumla ve yenilgiyle barışmak istemiyorlar ama çoğunluk da savaştan korkuyor ve istemiyor. Böyle ikili bir ilişki var. Ancak, bir seçimle karşı karşıya kaldığında ve barışa meydan okuyan güçlerin iktidara gelmesi durumunda savaş olasılığının artacağını fark ettiğinde, Paşinyan'dan bile pek çok kişinin, onu sevmeyenler rakiplerine yani muhaliflerine oy vermeyecektir. Memnun olmayan insanlar gidip Kocheryan'ı ya da diğerini desteklemek yerine evde oturmayı tercih edecekler