Bugün Kutsal Çarşamba

Akşamları şenlik ateşleri yakılır, mumlar yakılır, avlularda khonjalar süslenir, insanlar birbirlerini kutsar ve hayallerini gerçekleştirir. İnsanlar Nevruz'a yalnızca birkaç gün kaldığını heyecanla hissediyorlar. Bütün bu güzellikler Nevruz'un en önemli aşamalarından biri olan İlâhir Çarşambasının gelişine işaret ediyor. Bugün sadece yılın son çarşambası değil aynı zamanda baharın ve yeni bir başlangıcın da habercisidir Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü Tören Folklor Bölümü'nün önde gelen araştırmacısı Ph.D. Ateş Ahmadli, Çarşamba günü İlahir hakkındaki düşüncelerini AZERTAC ile paylaştı Halk bilimci-bilim adamı, halk arasında geçen Çarşamba gününe "İlahir Çarşambası", "Dünya Çarşambası" veya "Dünya Çarşambası" denildiğini söylüyor. Dört çarşambanın sonuncusu olan İlâhir Çarşambası özel bir öneme sahiptir. Bu gün Azerbaycan'ın farklı bölgelerinde büyük bir coşkuyla kutlanıyor. Yılın son çarşambası aynı zamanda yılın raporlama dönemidir. Baharın gelişiyle birlikte tarım dönemi başlar, tahıl ekimi yapılır ve insanlar kışlık yiyeceklerini yeni hayatla birleştirir. Bütün bu gelenekler, törenler, kehanetler ve eğlenceler Çarşamba günü İlahir'de yapılırdı. Baharın zaferini, yaşamın yeniden uyanışını, hayallerin ve umutların yenilenmesini simgeliyordu. Geleceğe umutla bakan insanlar, yeni yıl hayallerini ve dileklerini doğanın gücüne bağladı Kutsal Çarşamba günü avlularda ve bacalarda şenlik ateşleri yakılır ve şenlik masası açılır. O gün, kinlerin barışması gerekir. Evde her aile bireyinin adına kapı açmak, niyet etmek, mum yakmak, komşu ve akrabalarla kutlama yapmak gibi birçok gelenek günümüzde de yaşatılmaktadır İnanışlara göre İlâhir Salı günü ateşin üzerinden atlamak, kişinin ruhsal ve bedensel olarak arınması anlamına gelir. İnsanlar atladığında şöyle diyorlar: "Ağırlığım ve başarım ateşte yansın!" Ateşle her türlü belanın ortadan kalkacağına olan inancı ifade eder İlâhir Çarşambası, Azerbaycan'ın farklı bölgelerinde farklı gelenek ve inançlarla kutlanmaktadır. Gazah, Tovuz ve Şeki bölgelerinde evlere su serpme ve bayram masasına katlama, fasulye, kaburga gibi özel hediyeler koyma geleneği vardır. Nahçıvan'da İlahir Salı günü avlularda şenlik ateşleri bırakılır ve herkes ateşlerin üzerinden atlayıp bir dilek tutar. Guba ve Gusar bölgelerinde gençler, İlahir Çarşamba günü "misafir olarak gitme" geleneğini sürdürüyor. Yani köyün çocukları akşam habersiz evlerine giderler ve sahipleri onlara tatlılar, meyveler ve hediyeler verirler. Güney bölgesinde İlâhir Çarşamba günü bahçedeki ağaçların altına kırmızı bir bez bağlanır ve bu işlem ailenin başarılı ve bereketli olması için yapılır "Gulag fali", "kapipusma", "gulagpusma" isimleriyle anılan Falabakhma, Azerbaycan'ın her bölgesinde yaygındır Geçtiğimiz çarşamba gününün ünlü fallarından birine "zil sesi" denir. "O günden bu yana çarşamba günleri bekar kızlar bir odada toplanıp dilek tası yaparlar. Ortasına derin bir bakır tas koyarlar ve sonra her kız yüzüğünü o kaseye atarlar. Kasedeki halkaları iki üç kez karıştırıp toplantıya küçük bir erkek çocuk getirirler. Çocuğa açıklarlar: - Bak, şimdi sırayla bayat okuyacağız. Her bayat bitince sen git. Kasedeki halkalardan birini al bakalım kimin yüzüğünü görelim." öyle Hayırlı Çarşambalar bu güzellikleriyle Nevruz'un habercisidir. Bu bayram, sadece kadim geleneklerin yaşatılması değil, aynı zamanda insanların bir arada olmasının, sevinçlerini paylaşmanın da en güzel örneğidir Avlulara bırakılan uğultulu ateşler adeta kışın son buzunu eriterek toprağın uyanışını, doğanın yeniden canlanışını tüm dünyaya duyuruyor. Masalar yedi çeşit bereketle süsleniyor, çocukların şapka atması mahallelere ayrı bir canlanma getiriyor. İnsanlar birbirlerine güzel sözler söyler, kinler uzlaşır ve böylece bu bayramın ışığında milli dayanışmamız güçlenir. Bu Çarşamba her eve rızık ve bereket getirir, bahar ise her kalbe taze umutlar verir Halkımızın güzel geleneklerinin yaşatıldığı İlâhir Çarşambanız mübarek olsun! 2026 © AZERTAC. Telif hakkı saklıdır. Bilgilerin kullanımına hiper bağlantıyla atıfta bulunulmalıdır