Babak ve Nesimi'nin ikinci ölümü

Azerbaycan tarihinde kaderi sadece geçmişte olmayan, bugün bile insanların hafızasında yaşayan şahsiyetler vardır. İmadeddin Nesimi ve Babek'in bu konuda özel bir yeri vardır. Onlar yüzyıllar önce yaşamış ve trajik bir şekilde ölen gerçek tarihi şahsiyetlerdir. Nesimi inancından dolayı idam edildi, Babek ise hilafete karşı mücadele sonunda ağır işkencelerle öldürüldü. Bu değişmeyen tarihi bir gerçektir, gerçekliktir Ama toplum tarih kitaplarıyla değil, daha çok görsellerle yaşıyor. İnsanlar geçmişi gerçeklerden ziyade yüzlerle de hatırlıyor. İşte bu noktada sinema ve sanatın etkisi tarihten daha güçlüdür. 1970'li yıllarda çekilen "Nesimi" ve "Babek" filmleri, bu kişiliklerin Azerbaycan izleyicisi tarafından algılanışını kökten değiştirdi. Bu filmlerde başrol oynayan Rasim Balayev sadece oyuncu olarak hareket etmemiş, bu karakterleri canlı ve somut bir hale getirmiştir. Balayev'in performansında Nesimi sadece tarihi bir şair değil, düşünen, acı çeken, inancını değiştirmeyen bir insandı. Ve Babek sadece bir asi değil, iradenin, direnişin ve özgürlük düşüncesinin yaşayan bir simgesi haline geldi. Bu görüntüler o kadar güçlü, profesyonel bir biçimde yaratıldı ki, zamanla tarihsel gerçekler ile ekran görüntüsü arasındaki sınır izleyicinin zihninde neredeyse silindi Bugün Nesimi ve Babek denilince akla ilk gelen Rasim Balayev'in yüzü oluyor. Rasim Balayev bu yüzden onları yarattı, sonsuza kadar kazıdı... Aslında bu fikrin arkasında ciddi bir kültürel gerçeklik var. Efsanevi oyuncu tarihten bu kişilikleri alıp onları modern insanın hissedebileceği bir şekle soktu, onlara yeni bir hayat verdi, onlara ikinci bir hayat verdi İlginç bir şekilde efsane aktörün kendisi de bu tanımlamayı kabul etmedi. Ancak seyirci için bu sınır çoktan ortadan kalktı. Çünkü sinema görsel bir hafıza yaratır ve bu hafıza yazılı tarihten daha güçlü bir etkiye sahiptir. İşte "ikinci ölüm" kavramı geliyor. Azerbaycan sinemasının son Mohikanının ölümü... Tarihi şahsiyetler bir kez ölür ama hafızadaki görüntüleri ikinci kez yok olabilir. Bu, o imajı yaratan aktörün ölümüyle olur. Rasim Balayev'in ölümüyle insanlar sadece bir sanatçıyı değil, hafızalarında yaşayan en güçlü Nesimi ve Babek imajını da kaybetti Nesimi de Babek de uzun zaman önce öldüler. Ancak bugün nasıl yaşadıkları tarihe değil kültüre bağlıdır. Bu büyük şahsiyetleri Rasim Balayev yaratmadı, halkın anısına yeniden şekillendirdi... Elveda Rasim Balayev, Azerbaycan kültür ve sinemasının nadide sanatçısına elveda