Қазақстандықтар жаңа Конституцияны қолдап дауыс берді. Елде енді не өзгереді

15 наурыз күні Қазақстанда жаңа Конституция жобасын қабылдауға арналған референдум өтіп, 8 миллионға жуық адам қолдап дауыс берді. Осылайша, енді Қазақстан жаңа Ата Заңмен өмір сүруге қадам басады. Құжат күшіне енген соң елдегі билік құрылымы өзгереді, жаңа мемлекеттік институттар қызметін бастайды. Енді Қазақстанда нақты қандай ірі өзгерістер болатынын түсіндіреміз Республикалық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясы 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді, бұған дейін 1995 жылы қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының қолданысы сол мезгілден бастап тоқтатылады Республикалық референдумда Конституция қабылданған күн мемлекеттік мереке – Қазақстан Республикасының Конституциясы күні деп жарияланады 15 наурыз күні өткен референдумға дауыс беру құқығы бар адам қатысты. Оның ішінде адам (87,15%) жаңа Ата заңды қолдап дауыс берді. Осылайша, 15 наурыз Конституция күні болып белгіленеді "Енді жыл сайын 15 наурызды – Конституция күні, яғни, еліміздің ең басты мерекесінің бірі ретінде қарсы аламыз. Себебі Қазақстан халқы жаңару мен жаңғыру үшін дауыс берді", – деді мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Оқи отырыңыз: 15 наурыз – Конституция күні еліміздің ең басты мерекесінің бірі болады – Тоқаев 1 шілдеден бастап елдегі екі палаталы парламент өкілеттілігін тоқтатады. Оның орнына Құрылтай құрылады. Президент шілде айында Құрылтай сайлауын жариялайды. Сайлау екі ай ішінде өткізілуге тиіс Құрылтайда 145 депутат болады. Олар біртұтас жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорциялы өкілдік жүйе негізінде сайланады. Сайлау жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы өткізіледі Депутат болып 25 жасқа толған және елімізде соңғы он жыл бойы тұрақты тұрып жатқан Қазақстан Республикасының азаматы сайлана алады Депутаттардың өкілеттік мерзімі – 5 жыл Құрылтай депутаттары сайланғаннан кейін Қазақстан халқына ант береді Құрылтайдың бірінші сессиясын президент сайлау қорытындысы жарияланған күннен бастап 30 күннен кешіктірмей шақырады Құрылтайдың бірінші сессиясы ашылған күннен бастап екі ай ішінде президент вице-президентті тағайындауға тиіс. Оны тағайындау үшін құрылтайдың келісімі қажет Вице-президент мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде президенттің тапсырмасы бойынша өкілдік етеді. Президент мерзімінен бұрын қызметінен кеткен немесе қайтыс болған жағдайда, президенттің өкілеттігі вице-президентке өтеді Вице-президент қызметке кіріскен сәттен бастап депутат бола алмайды, өзге ақы төленетін лауазымды атқаруға, кәсіпкерлікпен айналысуға немесе саяси партияда болуға құқығы жоқ Сонымен бірге, 2022 жылы президент 1995 жылдан бері қолданыста болған мемлекеттік хатшы лауазымының орнына мемлекеттік кеңесші лауазымын енгізді. Бұл қызметке Ерлан Қарин тағайындалды. Енді бұл лауазым жойылады Ал осы қызметті атқарған Ерлан Қарин Қазақстан тарихында мемлекеттік кеңесші қызметін атқарған тұңғыш әрі жалғыз адам болып саналады Оқи отырыңыз: Вице-президент институты: Қазақстан мен шетел тәжірибесі және сарапшылар пікірі Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың орнына Халық кеңесі құрылады. Кеңес Қазақстан Республикасы халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган болып саналады Халық кеңесі Қазақстан Республикасының 126 азаматынан құралады. Оған этномәдени орталықтардың 42 өкілін, ірі қоғамдық бірлестіктердің 42 өкілін және мәслихаттар мен аймақтардағы қоғамдық кеңестердің 42 өкілін қосу ұсынылды Кеңестің барлық мүшесін президент тағайындайды. Ал төрағасын оның мүшелері сайлайды. Кеңес төрағасының қоғамдық негізде жұмыс істеп, ротация арқылы тағайындалатын екі орынбасары, сондай-ақ хатшылық меңгерушісі болады Оқи отырыңыз: "I'm really sorry". Президенттің конституциялық реформасы кімдерді лауазымынан айырады Құрылтайдың бірінші сессиясы ашылған күннен бастап екі ай ішінде: Конституция күшіне енген күннен бастап екі ай ішінде: Конституциялық сот, Орталық сайлау комиссиясы, Жоғары аудиторлық палата, Ұлттық банк, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Жоғары сот кеңесінің төрағасын, Бас прокурорды және Адам құқықтары жөніндегі уәкілді президент өзі тағайындайды Ал Конституциялық сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы, Жоғары аудиторлық палата мүшелерін тағайндау үшін президентке Құрылтайдың келісімі қажет Жоғарғы сот төрағасын Жоғары сот кеңесі ұсынады, президент тағайындайды 1 шілде күні қолданыста болатын басқа да заңдар мен нормативтік құқықтық актілердің, конституциялық кеңестің және конституциялық соттың нормативтік қаулыларының Конституцияға қайшы келмейтін бөлігі қолданыста қалады Үкімет, орталық және жергілікті мемлекеттік органдар нормативтік құқықтық актілерді Конституцияға сәйкес келтіру жұмыстарын атқарады Оқи отырыңыз: Құрылтай – моңғол сөзі ме? Тіл білімі институты әлеуметтік желідегі пікірлерге жауап берді Егер мәтінде қате болса, оны белгілеп, Ctrl+Enter батырмасын басыңыз Егер мәтіндегі қатені смартфонда көрсеңіз, оны белгілеп, «Қатені хабарлау» батырмасын басыңыз