Tarım sigortası olmadan bu olayların verdiği zararın telafisi mümkün değil - RÖPORTAJ

Mart ayının sonunda başlayan şiddetli yağışlar bölgelerde de hasara yol açtı. Yağışlar sonucu tarım alanları sular altında kaldı, mahsuller ve meyve bahçeleri ciddi zarar gördü Önceki yılların aksine, bu tür olaylar sırasında çiftliklere ve çiftçilere verilen zarar şu anda devletin tarım sigortası mekanizması tarafından karşılanıyor. Tarım Sigortası Fonu'nun sağladığı sigorta mekanizması, diğer birçok riskin yanı sıra ürünleri de su baskınlarına karşı sigortalıyor Tarım Sigortası Fonu Yönetim Kurulu Başkan Vekili Laman Aliyeva-Mamishova, AZERTAC'ın yağmur nedeniyle tarım alanlarında oluşan zararlar ve tazminatların ödenmesine ilişkin alınan tedbirlere ilişkin sorularını yanıtladı. İşte röportaj: Laman Hanım lütfen öncelikle su baskını kavramını açıklayalım. Sel hangi koşullar altında sel olarak adlandırılır ve genellikle çok şiddetli bir yağmur mudur, yoksa sel olarak kabul edilmesi ve çiftçinin sigortalanması için başka bir doğal olayın meydana gelmesi mi gerekir? Su baskını kavramı hakkında kısaca bilgi verecek olursak, mevzuata göre sel - nehir, göl, dere, kanal gibi su kütlelerinde sürekli yağış veya karların erimesi sonucu su miktarının artması, yamaçlardan su akması, ayrıca suyun toprağın altında birikmesi veya toprağın geçirgenliğinin zayıf olması nedeniyle suyun toprağın üst tabakasında birikmesi taşkın olayı olarak kabul edilmektedir. Bu durumların oluşması halinde çiftçilere sigorta ödemeleri yapılıyor Şu ana kadar yapılan başvuruları değerlendirecek olursak, ne kadar başvuru geldi ve ne kadar sigorta ödemesinden bahsediyoruz? Yaşanan sel olayı sonucunda 20 Mart'tan bugüne sadece tatil günlerinde yaklaşık 3 bin hektara yakın ekili alanın zarar görmesi yönünde talep aldık. Sigorta sözleşmesine yapılan başvuru sayısı 300 civarında. İtirazların büyük bir kısmı sel olaylarıyla ilgili. Bu da bu yıl sigorta ödemelerimizin çoğunun sel riskinden kaynaklanacağı anlamına geliyor Tarım Sigortaları Fonu'na en çok başvuru hangi bölgelerden geliyor ve en çok zarar hangi ürünlerde yaşanıyor? Son günlerde bize yapılan başvuruların dinamiklerinden yola çıkarak bu istikrarsız hava koşullarının elbette tarımı es geçmediğini ve ciddi zararlara yol açtığını söyleyebiliriz Guba-Haçmaz, Karabağ, Şirvan-Salyan ve Dağlık-Şirvan ekonomik bölgelerinden daha fazla başvuru geldi. Bu tür olayların en sık yaşandığı bölge olarak Şabran ve Haçmaz ilçelerini sayabiliriz. Subasma olayları sadece tarlalara, yani arpa ve buğday tarlalarına değil, aynı zamanda kiraz, ayva, armut, badem ve diğer meyve bahçelerine de zarar verdi. Hatta çiftçilerin verdiği bilgiye göre ekili alandaki su yüksekliği bazı bölgelerde 60 santimetreye kadar ulaştı Peki bu durumlarda çiftçinin uğradığı zararın ödemesi ne zaman yapılacak? Öncelikle sigortalı çiftçilerimizin, olayın ardından en geç 10 gün içerisinde hem Tarım Sigortaları Fonu'nun 1651 Çağrı Merkezi'ne hem de ilgili devlet kurumlarıyla iletişime geçmelerine çağrıda bulunmak istiyorum. Ödemeyle ilgili ikinci bir nokta olarak şunu belirtmek isteriz ki, yüzde 100 tahribat olayı söz konusu değilse sigorta ödemeleri genellikle mevzuat gereği hasat dönemlerinde yapılıyor. Bunun nedeni ise bu dönemde doğa olaylarının yeniden meydana gelebilmesi, yani çiftçiye verilen zararın değişebilmesidir. Bu nedenle adil olmak adına sigorta ödemelerinin hasat döneminde ödenmesi daha uygun görülmektedir. Ancak olay sonucunda ürünün tamamen tahrip olması durumunda sigorta ödemesi daha hızlı yapılır Leman Hanım, bu olaylar sigorta olayı kadar sık yaşanıyor mu ve bugüne kadar bu kayıplar için çiftçilere ne kadar ödeme yapıldı? Evet, son 3 yılda Tarım Sigortaları Fonu sel felaketleri nedeniyle çiftçilere toplam 4,5 milyon manat ödedi. Yalnızca 2025 yılının dinamiklerine baktığımızda ikinci en büyük olay su baskınları, ilk sırayı da ödemelerin hacminden dolayı tabii ki dolu olayları oluşturuyor 2025 yılında 3.300 hektar tarım arazisindeki su baskını nedeniyle 1.227.000 manat sigorta ödemesi yapıldı. 2023 yılında 7716 hektara ulaştı 2024 yılında 1,6 milyon manat hasar tazminatı ödenmiş, 6.697 hektar tarım arazisine ise 1,7 milyon manat hasar ödenmiştir. Yani subasma olayları oldukça sık yaşanıyor ve bunu son günlerde de gözlemliyoruz Çiftçilerin 10 gün içinde başvurması çok önemli mi? Yani çiftçi olayı zamanında bildirmezse ne gibi adımlar atılır? Mevzuata göre çiftçilerin tarlada meydana gelen olayı en geç 10 gün içerisinde bildirmeleri gerekiyor. Bunun nedeni bildiğiniz gibi olay sonrasında değerlendirme ve hasar hesaplama çalışmasının o alanda bağımsız uzmanlar tarafından yapılmasıdır. Uzmanın tarlaya geç gitmesi halinde zararın tespiti doğru yapılamayabilir, çiftçiye olan zararı doğru ve adil, objektif olarak tespit edemeyebiliriz. Bu nedenle 10 günlük süreyi aşmamalarını, bu süre içinde, hatta mümkünse daha kısa sürede bilgi vermelerini rica ediyoruz ki bilirkişiler hasarı daha doğru ve adil değerlendirebilsinler Leman Hanım, son dönemde özellikle bahsettiğimiz şiddetli yağış ve su baskını olayları tarım sigortalarının önemini bir kez daha ortaya koydu. Çiftçilere tarım sigortası konusunda ne gibi önerileriniz var? Nitekim son günlerde yaşananlar, doğa olaylarının her an gerçekleşebileceğini ve önlenemeyeceğini de gösteriyor. Bunun tek yolu bu olayın neden olduğu zararın karşılanmasıdır ve tarım sigortası olmadan bu olayların neden olduğu zararın başka bir şekilde telafi edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle çiftçileri devletin oluşturduğu bu kazanç mekanizmasının avantajlarından yararlanmaya çağırıyorum. Çiftliğin Tarım Sigortaları Fonu tarafından sigortalanması durumunda çiftçinin sigorta priminin yarısının devlet tarafından karşılandığı, yani hesaplanan sigorta priminin yüzde 50'sinin çiftçi yerine devlet tarafından ödendiği biliniyor Örneğin en çok başvuru alan Guba-Haçmaz ekonomik bölgesinde 1000 manat verimi olan 1 hektarlık buğday arazisinin sigortası sadece 6-7 manat, dağlık Şirvan bölgesinde ise 10-11 manattır. Ancak bir olay sonucu o bölgenin zarar görmesi halinde o zarar fondan karşılanır. Bu nedenle çiftçilerimizin bundan sonra bu tür durumlarla karşılaşmamaları için bu fırsatı kaçırmamalarını rica ediyorum Tarım sigortası mekanizmasının şu anda 41 tesisi kapsadığı biliniyor, gelecekte bu ürünlerin listesinin ve kapsamının genişletilmesi planlanıyor mu? Yani gelecekte tarım sigortası yoluyla hangi ek ürünlerin sigortalanması mümkün olacak? Bilindiği üzere fonda halihazırda bitkisel ürünler, canlı hayvanlar ve su ürünleri sigortalanmakta olup, aralarında tahıllar, baklagiller, teknik bitkiler ve baklagiller yani çok sayıda bitkinin de bulunduğu 41 çeşit ürün sigortalanmaktadır. Hayvanlarda ise büyük ve küçük boynuzlu hayvanların eti ve sütü sigortalıdır. Gelecek planlarında mevzuat girişimlerinin yanı sıra kümes hayvanları ve arıcılık çiftliklerinin de sigortalanması öngörülüyor ve mevzuatta da bu konuda girişimlerde bulunuldu. Ayrıca listeye 9 yeni bitki türünün de eklenmesi bekleniyor. Buna feijoa, kivi, biber, patlıcan ve diğer bitkiler dahildir. Gelecekte ilgili düzenlemelerin kabul edilmesinin ardından bu tesislerin sigortalanması planlanmaktadır 2026 © AZERTAC. Telif hakkı saklıdır. Bilgilerin kullanımına hiper bağlantıyla atıfta bulunulmalıdır